DISTINCTIO XXII

Capitulum 1 (125)

Si peccata dimissa redeant.

Cumque multis auctoritatibus supra sit assertum in vera cordis contritione peccata dimitti, ante confessionem vel satisfactionem, ei etiam qui aliquando in crimen relapsurus est, quaeritur, si post cordis contritionem confiteri contempserit vel in peccatum idem vel simile reciderit, an peccata dimissa redeant.

Cuius quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis econtra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam.

Auctoritatibus instruit peccata redire.

Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt testimoniis.

Ambrosius, super Epistolam ad Ephesios*.

Ambrosius ait :

Donate invicem si alter in alterum peccet : alioquin Deus repetit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam per quam misericordiam dederat, sicut in Evangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est.

Rabanus*.

Item Rabanus :

Nequam servum tradidit Deus tortoribus quoadusque redderet universum debitum : quia non solum peccata quae post baptismum homo egit reputabuntur ei ad poenam, sed etiam peccata originalia quae ei in baptismo sunt dimissa.

4. Gregorius*.

Item Gregorius :

Ex dictis evangelicis constat quia, si non ex corde dimittimus quod in nos delinquitur, et hoc rursum exigitur, quod iam nobis per poenitentiam dimissum fuisse gaudebamus.

5. Augustinus in homilia quadam*.

Item Augustinus :

Dicit Deus : Dimitte, et dimittetur tibi. Sed ego prius dimisi : dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quidquid dimiseram, replicabo tibi.

Item :

Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare iniurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita, quae iam sibi dimissa credebat, ad vindictam ei replicabuntur.

Beda, super Lucam*.

Item Beda :

Revertar in domum meam etc. : Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat.

Item :

Quemcumque enim post baptisma sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum.

Augustinus in libro De baptismo*.

Item Augustinus :

Redire dimissa peccata ubi fraterna caritas non est, apertissime Dominus in Evangelio docet, in illo servo a quo dominus dimissum debitum petiit, eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere.

His auctoritatibus innituntur, qui dicunt peccata dimissa redire si replicantur.

Oppositio contra eos*.

Quibus opponitur : Si quis pro peccato, de quo poenituit et indulgentiam accepit, iterum punitur, non videtur iustum. Si punitur pro eo quod peccavit et non emendavit, iustitia est aperta ; si vero requiritur quod fuerat condonatum, vel iniustitia est, vel iustitia occulta.

Videtur etiam Deus bis in idipsum iudicare et duplex tribulatio consurgere : quod Scriptura negat.

Solvit*.

Sed ad hoc potest dici quod neque

duplex tribulatio consurgit,

neque

iudicat Deus bis in idipsum.

Hoc enim fieret, si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret ; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui non perseveravit. Debuit enim iugem peccati habere memoriam, non ad faciendum, sed ad cavendum.

Augustinus, super psalterium*.

Debuit non

oblivisci omnes retributiones Dei,

quae tot sunt, quot sunt peccatorum remissiones ;

tot ergo debuit cogitare dona Dei, quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus

ad vomitum sicut canis rediit,

ante acta bona mortificavit et peccatum dimissum revocavit : ut cui humiliato Deus ante peccatum dimiserat, eidem post elato et ingrato imputet.

Aliorum sententia.

Sed quia absonum videtur ut peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri ; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur ut ante fuerat. Sic enim quod dimissum fuerat dicitur exigi, quia remissionis perceptae ingratus ita reus fit ut ante fuerat.

11. Utrique parti quaestionis probati favent doctores ; ideoque alicui parti non praeiudicans, studioso lectori iudicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum sub mensa dominorum micas edere.

Capitulum 2 (126)

Quid sit hic sacramentum et res.

Post praedicta restat investigare quid in actione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum enim signum est sacrae rei : quid igitur hic signum est, et quae est res sacra huius signi ?

2. Sententia quorundam*.

Quidam dicunt sacramentum hic esse quod exterius tantum geritur, scilicet exterior poenitentia, quae est signum interioris poenitentiae, scilicet contritionis cordis et humiliationis.

3. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat : exterior enim poenitentia non efficit interiorem, potius interior causa est exterioris.

Sed ad hoc inquiunt illi, hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt, ut est sacramentum baptismi, confirmationis et corporis Christi. Sacramentum vero poenitentiae, sicut et coniugii, ante tempus gratiae, etiam a primordio humani generis fuit. Utrumque enim institutum fuit in primis parentibus.

Item, si exterior poenitentia sacramentum est et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum quam sacramentum rem.

Sed nec hoc inconveniens est, nam et in aliis sacramentis, quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit.

Aliorum sententia*.

Quidam autem dicunt exteriorem poenitentiam et interiorem esse sacramentum : nec duo sacramenta, sed unum, ut species panis et vini non duo sunt sacramenta, sed unum. Et sicut in sacramento corporis, ita etiam in hoc sacramento dicunt aliud esse tantum sacramentum, scilicet exteriorem poenitentiam ; aliud sacramentum et rem, scilicet interiorem poenitentiam ; aliud rem et non sacramentum, scilicet remissionem peccatorum. Interior enim poenitentia et res est sacramenti, id est exterioris poenitentiae, et sacramentum remissionis peccati, quam et signat et facit. Exterior quoque poenitentia et interioris signum est et remissionis peccatorum.

Distinctio XXII — Livre IV — Petter LOMBARD

Petter LOMBARD - Livre IV