DISTINCTIO XLI

Capitulum 1 (228)

De affinitatis gradibus.

Nunc de affinitate videndum est.

Gregorius*.

De qua Gregorius ait :

Porro de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est : quia si secundum divinam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo gradu erimus ; filius vero eius secundo gradu erit a me, neptis vero tertio ; idque utrinque in ceteris agendum est successoribus. Uxorem vero propinqui, cuiuscumque gradus sit, ita me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori meae de propinquitate viri sui in cunctis cognationis gradibus convenit observare. Qui vero aliorsum sentiunt, antichristi sunt.

Ex concilio Maticensi*.

Item Iulius Papa :

Aequaliter vir coniungatur consanguineis propriis et consanguineis uxoris.

Item Isidorus :

Sane consanguinitas quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est, quia constat eos duos fuisse in carne una, ideoque comm unis illis est utraque parentela.

Iulius Papa*.

Item Iulius Papa :

Nullum in utroque sexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis vel uxoris usque in septimum generationis gradum uxorem ducere vel incesti macula copulari quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris coniugem ducere, propter carnis unitatem.

4. Gregorius in concilio Meldensi*.

Item Gregorius :

De affinitate consanguinitatis per gradus cognationis, placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et hereditas rerum, per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum heredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur.

His auctoritatibus insinuatur et quae sit affinitas et usque ad quem gradum sit observanda, scilicet usque ad septimum.

Capitulum 2 (229)

Variae traditiones de affinitate.

Sed alii videntur concedere in quinta generatione inter affines contrahi coniugium ; et in quarta etiam, si contractum fuerit, non separari.

2. Fabianus Papa*.

Ait enim Fabianus Papa :

De propinquis qui ad affinitatem per virum et uxorem veniunt, defuncta uxore vel viro, in quinta generatione iungantur ; in quarta, si inventi fuerint, non separentur. In tertia autem propinquitate non licet uxorem alterius accipere post obitum eius. Aequaliter vir iungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis post mortem uxoris.

Ecce hic conceditur in quinta vel quarta propinquitate affinium fieri coniugium.

3. Iulius Papa*.

Iulius etiam Papa ait :

Statutum est ut relictam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae nemo sibi in matrimonium sumat ; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat ; in quarta vero et quinta, si inventi fuerint, non separentur.

4. Ecce quam varie de affinitatis observatione loquuntur auctores ! Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt ; alii vero in quinta vel quarta matrimonia contracta non dividunt. Sed illi veritatis rigorem, isti misericordiae dispensationem videntur proponere. Potest enim Ecclesia dispensare in copula affinium usque ad tertium gradum, sicut Gregorius dispensavit in quarto gradu consanguinitatis.

5. Gregorius*.

Illud etiam non est praetereundum quod Gregorius Venerio episcopo scribit :

Sedem Apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro coniuncta, cognationi eius pertineat ; si eo defuncto cognatio maneat, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur ; vel si susceptae soboles possunt legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Si una caro fuerit, quomodo potest aliquis eorum propinquus uni pertinere nisi pertineat alteri ? Hoc minime posse fieri credendum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur ; nec alia copula coniugalis affinitatem copulae prioris solvere valet. Sed nec alterius coniunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem exstinguere, vel sub altero affinitatis vocabulo dissipare, vel susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime sociari, hic negat Dei verbum validum esse,

quod

dixit : Erunt duo in carne una.

Ecce hic prohibet, si mortuo primo viro uxor eius alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro exstiterat.

Innocentius Papa*.

Hoc idem etiam Innocentius Papa ait :

Si qua mulier ad secundas nuptias transierit et ex eis sobolem genuerit, nullatenus potest ad consortium cognationis prioris viri pertingere.

Hoc autem observandum est usque ad septimum generis gradum, sed maxime usque ad tertium vel quartum, sicut supra positum est.

Capitulum 3 (230)

Si coniugium sit inter eos qui nota consanguinitate dividuntur.

Et est sciendum quod Ecclesia infra praedictos gradus consanguinitatis coniunctos separat.

2. Si autem ignoranter coniuncti fuerint in conspectu Ecclesiae, et postmodum, probata consanguinitate, eiusdem iudicio separati, quaeritur utrum copula illa coniugium fuerit.

Quibusdam videtur non fuisse coniugium, quia non erant legitimae personae ; sed tamen de crimine excusantur per ignorantiam, et quasi coniugium reputatur, quia bona fide et per manum Ecclesiae convenerunt ; unde et filii eorum legitimi habentur.

Alii vero dicunt fuisse coniugium, licet non essent legitimae personae, quia talium coniunctiones vacant canones « coniugia », ubi de personis agunt quarum testimonio consanguineorum sit dirimenda coniunctio.

Capitulum 4 (231)

1. Quibus personis testificantibus sint dirimenda coniugia*.

Urbanus Papa*.

Unde Urbanus Papa :

Si duo viri vel tres consanguinitatem iureiurando firmaverint, vel ipsi forte confessi fuerint, coniugia dissolvantur. Si vero neutrum contigerit, episcopi eos per fidem Christi obtestentur, quatenus palam fateantur si se recognoscunt consanguineos. Si se iudicio episcoporum segregaverint, alia matrimonia contrahere non prohibeantur.

Ricario Genuensi episcopo*.

Idem :

Notificamus tibi ut, cum tres vel duo ex propinquioribus eius qui accusatur hanc propinquitatem iuramento firmaverint, vel si tres vel duo ex antiquioribus Genuensibus quibus haec propinquitas est nota, qui bonae famae et veracis testimonii sint, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, praedicto modo firmaverint, sine mora coniugia dissolvantur.

3. Fabianus Papa* :

Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet ; sed propinqui, ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus canonice perquirat ; et si inventa fuerit, separentur.

Ecce quibus accusantibus vel testificantibus dirimenda sit consanguineorum coniunctio quae coniugium vocatur.

Capituli 5-9 (232-236)

Distinctio utilis.

Hic dicendum est quod aliud est fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptus.

2. Quid sit fornicatio*.

Fornicatio licet sit genus omnis illiciti coitus qui fit extra uxorem, tamen specialiter intelligitur in usu viduarum vel meretricum vel concu binarum.

Quid sit stuprum*.

Stuprum proprie est virginum illicita defloratio.

Quid sit adulterium*.

Adulterium est alieni thori violatio : unde adulterium dicitur quasi ad alterius thorum accessio.

Quid sit incestus*.

Incestus est consanguinearum vel affinium abusus : unde incestuosi dicuntur qui consanguineis vel affinibus suis abutuntur.

Quid sit raptus*.

Raptus admittitur cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae sive parentibus vis illata constiterit, hic morte mulctatur. Sed si ad ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio ecclesiae mortis impunitatem meretur.

Alexander Papa*.

Attendendum est etiam illud Alexandri quod ait :

Quod frater sororve uxoris tuae cognati dicuntur, aequivocationis iure fit et necessitate vulgaris appellationis, potius quam ulla cognationis causa. Uxor enim fratris « fratrissa » potius quam cognata vocatur. Mariti frater « levir » dicitur. Duorum fratrum uxores « ianitrices » vocantur, quasi eandem ianuam intrantes. Viri soror « glos » appellatur ; sororis autem vir non habet speciale nomen, nec uxoris frater.

Distinctio XLI — Livre IV — Petter LOMBARD

Petter LOMBARD - Livre IV