Distinctio XI — Livre I — Pierre LOMBARD
Pierre LOMBARD - Livre I
DISTINCTIO XI
Capitulum 1 (37)
1.
Quod Spiritus Sanctus procedit a Patre et Filio.
Hic dicendum est Spiritum Sanctum esse a Patre et Filio et procedere a Patre et Filio ;
quod multi haeretici negaverunt.
2.
Quod autem de utroque procedat,
Dicit enim Apostolus :
Ecce hic dicitur Spiritus Filii.
Et ibi :
Ipse etiam Filius de Spiritu Sancto dicit in Evangelio :
Et ipse Christus dicit :
Et alio loco :
Et alibi ipse Filius de Spiritu Sancto ait :
His et aliis pluribus auctoritatibus ostenditur
quod Spiritus Sanctus a Patre et Filio procedit.
3.
Quod Graeci non concedunt Spiritum Sanctum procedere a Filio.
Graeci tamen dicunt Spiritum Sanctum tantum procedere a Patre, et non a Filio.
Quare dicant prima causa*.
Quod ideo dicunt, quia Veritas in Evangelio fidem integre continente, de processione Spiritus loquens,
solum Patrem commemorat dicens :
Secunda*.
Et ideo etiam, quia in principalibus Conciliis quae apud eos celebrata sunt,
ita Symbola eorum subiunctis anathematibus sancita sunt,
ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur liceat.
In quibus quidem Symbolis cum Spiritus commemoretur procedere a Patre, et non a Filio,
quicumque, inquiunt, a Filio eum procedere addunt, anathema incurrunt ;
unde et nos arguunt anathematis reos.
Tertia*.
Addunt etiam, ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de Symbolo fidei,
quod secundum traditionem praedictorum Conciliorum Leo III, Romae, transcriptum in tabula argentea,
post altare beati Pauli, posita, posteris reliquit,
pro amore, ut ipse ait, et cautela fidei orthodoxae.
In quo quidem Symbolo, in processione Spiritus solus commemoratur Pater,
his verbis :
Et in Spiritum Sanctum, dominum et vivificatorem, ex Patre procedentem,
cum Patre et Filio coadorandum et conglorificandum etc.
Illud est Symbolum quod in Missa cantatur,
editum in Nicaeno Concilio,
in fine cuius subiunctum est :
Ideoque Graeci nos anathematizatos dicunt,
quia dicimus Spiritum Sanctum procedere a Filio,
quod ibi non continetur.
Quod enim secundum nos ibi dicitur,
« qui a Patre Filioque procedit », alterum a Latinis est additum, scilicet « Filioque ».
4.
Responsio ubi determinantur praedicta.
Nos autem illa verba ita determinamus :
« Qui aliud docuerit vel aliter praedicaverit »,
id est contrarium docuerit vel contrario modo praedicaverit, anathema sit.
« Aliud » ergo posuit pro « opposite »,
qualiter Apostolus in Epistola ad Galatas :
Non dicit : Si quis addiderit,
nam si illud diceret, sibi ipse, ut ait Augustinus, praeiudicaret,
qui cupiebat venire ad quosdam quibus scribebat,
sicut ad Thessalonicenses,
ut suppleret quae illorum fidei deerant.
Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit.
Qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit a via.
Responsio alia.
Ad illud autem quod de Evangelio opponunt,
respondemus ita :
Quia cum dicat in eo Veritas Spiritum Sanctum a Patre procedere,
non addit solo,
et ideo etiam a se procedere non negat ;
sed ideo Patrem tantum nominat,
quia ab illo habet.
Capitulum 2 (38)
1.
Quod Graeci in sensu nobiscum conveniunt etsi verbis differant.
Sciendum tamen est
quod Graeci confitentur Spiritum Sanctum esse Filii sicut Patris,
quia et Apostolus dicit
et Veritas in Evangelio
Sed cum non sit aliud Spiritum Sanctum esse Patris vel Filii, quam esse a Patre et Filio,
etiam in hoc in eandem nobiscum fidei sententiam convenire videntur,
licet verbis dissentiant.
2.
Auctoritatibus Graecorum ostendit Spiritum Sanctum procedere etiam a Filio.
Unde etiam quidam eorum catholici doctores,
intelligentes unam eandemque fore sententiam praedictorum verborum,
quibus dicitur Spiritus Sanctus procedere a Filio et esse Filii,
professi sunt Spiritum Sanctum etiam a Filio procedere.
Unde Athanasius in Symbolo fidei :
Ecce Spiritum Sanctum aperte dicit procedere a Patre et Filio.
3.
Didymus etiam, eorum maximus doctor,
in libro De Spiritu Sancto Spiritum Sanctum a Filio procedere dicit :
Salvator inquit, qui et Veritas : Non enim loquetur a semetipso,
hoc est non sine me et sine meo et Patris arbitrio,
quia inseparabilis est a me et a Patris voluntate,
quia ex se non est, sed ex Patre et me est.
Hoc enim ipsum, quod subsistit et loquitur, a Patre et a me illi est.
Item :
Spiritus Sanctus, qui est Spiritus veritatis Spiritusque sapientiae,
non potest audire a Filio loquente quae nescit cum hoc ipsum sit quod profertur a Filio,
id est procedens Deus de Deo,
Spiritus veritatis procedens a Veritate, consolator manans ex consolatione.
4.
Item,
Cyrillus episcopus in Epistola Nestorio directa ait :
Spiritus intelligitur per se, secundum quod Spiritus est, et non Filius, sed tamen non est alienus ab eo.
Spiritus enim veritatis nominatur, et profluit ab eo sicut ex Deo Patre.
5.
Ioannes Chrysostomus in homilia quadam De expositione Symboli sic ait :
Idem in alia homilia :
Credendum est Spiritum Sanctum Patris esse et Filii.
Istum Spiritum Sanctum dicimus Patri et Filio coaequalem et procedentem de Patre et Filio.
Hoc credite, ne colloquia mala corrumpant bonos mores.
Ecce a doctoribus Graecorum aperta habemus testimonia,
quibus Spiritus Sanctus a Patre et Filio procedere ostenditur.
Spiritum Sanctum procedere a Patre et Filio.