DISTINCTIO XXIX

Capitulum 1 (108)

1. De ordine diligendi : quid prius, quid post.

Post praedicta de ordine caritatis agendum est, quia dicit sponsa :

Ambrosius* : 

2. Augustinus in I libro De doctrina christiana*.

Ordinem autem diligendi Augustinus insinuat dicens : 

3. Audisti aliqua de ordine caritatis : ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes homines vel nos ipsos, et amplius animum alius hominis quam corpus nostrum. In enumeratione etiam quatuor diligendorum superius posita, prius ponitur quod supra nos est, secundo quod nos sumus, tertio quod iuxta nos est, quarto quod infra nos est : ubi ordo diligendi insinuari videtur ex ratione enumerationis.

Non est autem apertum utrum omnes homines pariter debeamus diligere, et tantum quantum nos vel minus.

Capitulum 2 (109)

1. An omnes homines pariter diligendi sint.

Unde et super hoc saepe movetur quaestio, quam perplexam faciunt Sanctorum verba varie prolata.

2. Auctoritates ponit quae videntur dicere omnes pariter diligendos, sed in effectu differentiam esse*.

Quidam enim tradere videntur quod pari affectu omnes diligendi sint ; sed in effectu, id est in exhibitione obsequii, distinctio observanda sit.

Augustinus in libro I De doctrina christiana*.

Unde Augustinus : 

Idem, Super Epistolam ad Galatas : 

Quae fratribus maxime sunt exhibenda,

His aliisque testimoniis innituntur, qui dicunt omnes homines pariter diligendos esse caritatis affectu, sed in operis exhibitione differentiam.

3. Quae his repugnare videntur.

Quibus obviat illud praeceptum Legis de diligendis parentibus :

Ut quid enim specialiter illud praeciperetur de parentibus, nisi maiori dilectione forent diligendi ?

Sed hoc illi referendum dicunt ad exteriorum exhibitionem, in qua praeponendi sunt parentes ; unde honora dixit, non dilige.

4. Hieronymus*.

Obviat etiam illis quod Hieronymus, Super Ezechielem, ait : scilicet 

5. Ambrosius*.

Ambrosius quoque, diligendi exprimens ordinem, super illud Canticorum :

 secundo capitulo, ait :

6. Ordo diligendi hic ostenditur.

Ecce ex praemissis aperte insinuatur quae in affectu caritatis distinctio sit habenda : ut differenti affectu, non pari, homines diligamus, et ante omnia Deum, secundo nos ipsos, tertio parentes, inde filios et fratres, post domesticos, demum inimicos diligamus.

Sed inquiunt illi quae de ordine dilectionis supra dicuntur esse referenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt : primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis ; Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum.

7. Quod aliqui eorundem tradunt tantum proximos quantum nos debere diligere.

Quorum etiam nonnulli tradunt affectu caritatis tantum proximos esse diligendos quantum nos ipsos diligimus.

Augustinus in libro VIII De Trinitate*.

Quod confirmant auctoritate Augustini, qui ait : 

Ex hoc et praemissis testimoniis Augustini asserunt omnes homines pariter diligendos a nobis, et tantum quantum nos ; Deum autem plus quam nos, corpus vero nostrum minus quam nos vel proximos. Nec in enumeratione praemissa quatuor diligendorum ordinem diligendi assignari dicunt, sed tantum quae sunt diligenda.

8. Secundum alios non pari affectu omnes diligendi sunt.

Verum quia praemissa verba Ambrosii ordinem diligendi secundum affectum magis quam secundum effectum diligenter intuentibus explicare videntur, non indocte alii dicunt non modo in exhibitione operis, sed etiam in affectu caritatis ordinem differentem esse statutum : ut ante omnia diligamus Deum, secundo nos, tertio parentes, quarto filios vel fratres et huiusmodi, postea domesticos, demum inimicos.

9. Determinatio auctoritatum quae videntur adversari*.

Quod vero Augustinus dicit, pariter omnes esse diligendos et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest : ut paritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia caritate omnibus optare debemus ut paria bona mereantur, sicut Apostolus dicit :

 Optanda est enim minoribus perfectio maiorum, ut ipsi fiant perfecti et sic parem mereantur beatitudinem. Vel « pari dilectione », id est eadem dilectione omnes diligendi sunt.

Item quod ait, ut tantum diligamus fratres quantum nos, ita intelligi potest : id est ad tantum bonum diligamus fratres ad quantum nos, ut tantum bonum eis optemus in aeternitate quantum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi « quantum » similitudinis est, non quantitatis.

10. Quaestio de parentibus malis et aliis bonis.

Solet etiam quaeri, si parentes nostri mali sint, vel filii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis.

Videtur quod magis sint diligendi boni qui nobis carne non sunt coniuncti, quam alii carne coniuncti : quia nobis sunt coniuncti corde, glutino caritatis ; sanctior est enim copula cordium quam corporum.

Beda*.

Unde Beda de illis verbis Domini :

 ait :

Verumtamen latebrosa quaestio est haec, nec a nobis plene absolvenda properantibus ad alia.

11. Movemur enim super verbis illis : 
    Inimicos non ex tota virtute, non sicut te ipsum iubet diligere, sed simpliciter : sufficit enim quod diligimus et non odio habemus.

Quod non ita accipiendum est, quasi sufficiat tibi diligere inimicum et non

 quia omnes, et amicos et inimicos, sicut te ipsum diligere debes. Sed ad ostendendum gradus diligendi Deum et proximum et inimicum, qui tamen proximus est, « propria Dominus ponit », cum ait :

 non ait

ut ostendat proximum diligendum minus quam Deum. Dicit etiam :

 nec addit

 nec

 « sed simpliciter : sufficit enim quod diligimus et non odio habemus » : id est sufficit dicere ut diligamus et non odio habeamus ; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt ; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos : quod dictionis genus innuit.

12. Quaestio.

Augustinus in libro Retractationum*.

Quaeri etiam solet 

Ad quod dicendum est duo esse diligenda in homine : naturam et virtutem ; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo, in quantum mali sunt, odiendi sunt ; et inimici diligendi in quantum homines. « Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus in propinquis si impediunt nos a regno Dei » ; et in omnibus communiter naturam diligamus quam Deus fecit.

Capitulum 3 (110)

1. De gradibus caritatis.

Sciendum quoque est diversos esse gradus caritatis : est enim caritas incipiens, proficiens, perfecta, perfectissima.

Augustinus, super Epistolam Ioannis*.

Unde Augustinus : 

Hic aperte progressus et perfectio caritatis insinuatur.

Quam perfectionem etiam Veritas commendat dicens :

 Quod utique dictum est de opere dilectionis, quia maior dilectionis, effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te moveat quod ait

 qui enim ponit animam pro amicis, ponit et pro inimicis, ad hoc ut et ipsi fiant amici.