DISTINCTIO XXXVI

Capitulum 1 (208)

Si pro extrema conditione valeat uxor separari a viro et e converso.

Nunc de conditione videamus an valeat coniugium dividere.

Ad quod dicimus quia non negatur ingenua posse nubere servo, sed si nescitur esse servilis conditionis, libere potest dimitti cum servitus eius fuerit deprehensa ; secundum illud (In concilio apud Vemeriam*) :

Si quis ingenuus homo ancillam alterius uxorem acceperit, et aestimat quod ingenua sit, si ipsa femina fuerit postea in servitute detecta, si eam a servitute redimere potest, faciat ; si non potest, si voluerit aliam accipiat. Si vero ancillam eam scierat et collaudaverat, post eam ut legitimam habeat.

In eodem*.

Item ex eodem :

Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum, quia omnes unum Patrem habemus in caelis. Una lex erit viro et feminae.

Cum dicitur
sciens illum servum,

datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cuius fraude decepta est.

Si autem scierit vir conditionem mulieris, vel e conversa, non valet eam dimittere.

Zacharias Papa*.

Unde Zacharias Papa.

Si quis liber ancillam in matrimonio acceperit, non habeat licentiam dimittere eam, si consensu amborum coniuncti sunt, nisi ob fornicationem.

De illis agit quibus alterutrius conditio nota est quando coniunguntur.

Capitulum 2 (209)

De copula servi et ancillae diversorum dominorum.

Quaeritur etiam, si servus unius ancillam alterius acceperit, an sit inter eos coniugium.

In concilio Cabillonensi*.

De hoc ita statutum est :

Dictum est nobis quod quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, non attendentes illud : Quod Deus coniunxit, homo non separet. Unde nobis visum est ut coniugia servorum non dirimantur, etsi diversos dominos habeant ; sed in uno coniugio permanentes, dominis serviant suis. Et hoc in illis observandum est, ubi legalis coniunctio fuit et per voluntatem dominorum.

Attende finem huius capituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi coniugium, vel si contrahitur, non esse ratum.

Quibusdam tamen videtur inter eos posse fieri coniugium dominis ignorantibus.

Capitulum 3 (210)

De viro qui se facit servum ut dividatur ab uxore.

Illud etiam notandum, quod si mulier virum liberum acceperit, et ille, ut causam praestet dissidii, se alicuius servum fecerit, nec uxorein dimittere, nec illa ob vinculum coniugii in servitutem redigi poterit.

2. In Triburiensi concilio*.

Unde illud :

Perlatum est ad sanctam Synodum quod quidam ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem, occasione divortii cuiusdam se servum fecerit. Utrum mulierem necessario tenere debeat, et si tenuerit, an illa etiam servituti subici debeat, quaesitum est. Iudicatum est uxorem minime debere dimitti, non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi : dum ille non ex consensu coniugis se servum fecerit, quem liberum ipsa maritum acceperat.

Capitulum 4 (211)

1. De aetate contrahentium.

Hoc etiam sciendum est, quod pueri ante quatuordecim annos et puellae ante duodecim, secundum leges, matrimonium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum iuncti sint. Qui vero in pueritia copulati, post annos pubertatis nolunt se relinquere, sed in coniunctione permanere, iam ex hoc efficiuntur coniuges, et deinceps nequeunt separari.

2. Item : Sponsalia ante septennium contrahi non possunt. Solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest, nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur.

3. Duo illa exsecuti sumus, cum aliorum quorundam adiectione, quibus coniugium solvi potest nec tamen solvi semper necesse est. Nunc de aliis, quae personas illegitimas penitus faciunt, addendum est, et primum de ordine.

Distinctio XXXVI — Livre IV — Pierre LOMBARD

Pierre LOMBARD - Livre IV