DISTINCTIO XXV

Capitulum 1 (150)

De ordinatis ab haereticis. Solet quaeri si haeretici ab Ecclesia praecisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem, debeant reordinari.

Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur.

Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam recipere.

Capitulum VII*.

Dicit enim Innocentius

Arianorum clericos non videri suscipiendos cum sacerdotii vel ministerii alicuius dignitate ;

quibus

solum baptisma ratum esse permittit, quod in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti percipitur.

Dicit etiam eos non posse dare Spiritum Sanctum, quem amiserunt ; et

ordinatos ab haereticis caput habere vulneratum,

eum qui honorem amisit, honorem dare non posse ; nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere.

Tradit etiam

venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare.

Gregorius in libro Dialogorum*.

Gregorius etiam dicit sacrilegam esse Arianorum consecrationem, cum ex eorum manu communio percipitur.

Cyprianus martyr in Epistota contra haereticos*.

Cyprianus etiam dicit

omnia, quaecumque faciunt haeretici, carnalia, inania

et sacrilega esse, et eorum

altaria falsa et illicita sacerdotia et sacrificia sacrilega ;

qui

more simiarum, quae cum homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint ;

et cum sint sacrilegi,

sacerdotium administrant et altare ponunt, cum nec sacrificari oblatio illic possit ubi Spiritus Sanctus non sit ; nec cuiquam Dominus per eius preces et oratiories prosit, qui Deum ipse violavit.

4. Hieronymus, super Aggaeum*.

Hieronymus quoque asserit omnia quae offeruntur ab haereticis

contaminata esse in conspectu Domini : quia licet sancta videantur specie sui, tamen quia contacta sunt ab illo qui pollutus est, polluuntur omnia.

Idem, super Amos*.

Idem :

Odit Deus sacrificia haereticorum et a se proicit, et quoties in nomine eius congregati fuerint, detestatur foetorum eorum et claudit nares suas.

Idem, super Osee*.

Idem :

Illi offerunt panem sacrilegum etc.

Leo ad Anatholium Constantinopolitanum Episcopum*.

Leo etiam testatur

extra Ecclesiam nec rata esse sacerdotia, nec vera esse sacrificia.

Idem Leoni Augusto*.

Idem etiam dicit

per crudelissimam vesaniam in Alexandrina sede omnium sacramentorum lumen exstinctum. Intercepta est sacrificii oblatio, defecit chrismatis sanctificatio ; et parricidalibus manibus impiorum omnia se subtraxere mysteria.

6. His aliisque testimoniis adstrui videtur sacramenta ecclesiastica, praecipue corporis et sanguinis, ordinationis et confirmationis, per haereticos non passe ministrari.

7. Auctoritates ponit quae videntur praemissis obviare.

Econtra autem alii sentire videntur quod ab haereticis etiam praecisis sacri ordines, sicut et baptismus, tradi valeant ; nec ab haereticis redeuntes, qui illic ordinati sunt et baptizati, iterum ordinandi sunt, sicut nec baptizandi.

8. Augustinus in libro II Contra epistolam Parmeniani*.

Unde Augustinus de haereticis etiam damnatis :

Quod quidam dicunt, « Baptisma quod accepit non amittit qui recedit ab Ecclesia, ius dandi quod accepit amittit », multis modis apparet inaniter dici. Primo, quia nulla ostenditur causa, cur ille qui illud baptisma amittere non potest, ius dandi possit amittere. Utrumque enim sacramentum est, et quadam consecratione utrumque homini datur : illud cum baptizatur, et illud cum ordinatur. Ideo non licet in Catholica utrumque iterari. Nam si quando ex ipsa parte venientes, etiam praepositi, pro bono pacis, correcto schismatis errore, suscepti sunt ; et si visum est opus esse ut eadem officia gererent quae agebant, non sunt rursus ordinandi, sed sicut baptismus in eis, ita ordinatio mansit integra. Quia in praecisione fuerat vitium : quod unitate pacis est correctum ; non in sacramentis, quae, ubicumque sunt, ipsa sunt. Et cum ipsi expedire videtur Ecclesiae ut praepositi eorum, venientes ad catholicam societatem, honores suas ibi non administrent, non eis tamen ipsa ordinationis sacramenta detrahuntur, sed super eos manent. Ideoque non eis manus imponitur, ne non homini, sed ipsi sacramento fiat iniuria. Sicut autem in baptismo est quod per eos dari possit, sic in ordinatione ius dandi est : utrumque quidem ad perniciem suam. Sed aliud est non habere, aliud perniciose habere, aliud salubriter habere.

9. Idem :

De his qui ab Ecclesiae unitate separati sunt, nulla iam quaestio est quin habeant et dare possint ; sed perniciose habent pernicioseque dant, quia extra vinculum pacis sunt. Neutri sacramento facienda est iniuria. Sicut non recte habet qui ab unitate recedit, sed tamen habet, et ideo redeunti non redditur ; sic etiam non recte dat qui ab unitate recedit, sed tamen dat ; et ideo qui ab eo accipit, venienti ad unitatem non iteratur.

10. Idem in libro II De unico baptismo*.

Idem :

Aliud est non habere aliquid, aliud est non iure habere vel illicite usurpare. Non igitur ideo non sunt sacramenta Christi et Ecclesiae, quia eis illicite utantur, non modo haeretici, sed etiam omnes impii ; sed illi corrigendi sunt et puniendi, illa autem agnoscenda et veneranda.

11. Gregorius Ioanni Ravennati episcopo*.

Item Gregorius :

Quod dicitis, ut qui ordinati sunt iterum ordinentur, valde ridiculosum est. Ut enim baptizatus semel, iterum baptizari non debet ; ita qui consecratus est semel, in eodem ordine non valet iterum consecrari.

12. His aliisque auctoritatibus videtur asseri in omnibus impiis, etiam in haereticis praecisis et damnatis, Christi sacramenta permanere cum iure dandi. Possunt enim dare, sed perniciose ; et quibus dederint, non sunt iterum ordinandi. Quae praemissis ex opposito obviare videntur.

13. Determinatio praemissae contradictionis auctoritatum.

Haec quidam ita determinant. Dicunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, baptismi quidem dandi ius retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros ordines, vel consecrandi dominicum corpus, postquam praecisi sunt et damnati ab Ecclesia ; sicut degradatus episcopus non habet potestatem largiendi sacros ordines, facultatem tamen baptizandi non amisit.

Quod vero Augustinus ait, intelligunt dictum de haereticis qui non sententia Ecclesiae, sed pravitate sensus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt : qui licet tales sint, ius tamen ordinandi et consecrandi habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, etiam si cum eis aperte exierint et sententia Ecclesiae damnati fuerint, tamen si redierint, iterum, ordinandi non sunt. Et ubicumque legitur de ordinatis ab haereticis quod servatis eis ordinibus ministrare valeant, vel iterum ordinandi non sint, de huiusmodi accipiendum dicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati iudicio Ecclesiae, ius ordinandi et consecrandi eis detractum asserunt, ut degradatis vel excommunicatis.

14. Aliter*.

Alii vero dicunt sacramenta ab haereticis etiam praecisis secundum formam Ecclesiae celebrata vera esse et rata, quia recedentes ab Ecclesia ius dandi et consecrandi non perdiderunt ; et qui sic ab haereticis ordinantur, cum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecclesia fiunt, falsa sunt et inania ; et qui a talibus ordinari videntur, non munus, sed vulnus excipiunt. Et secundum hanc differentiam varie de his loquuntur doctores.

15. Item aliter*.

Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur ; et ab eis celebrata, vera esse et rata quantum ad se, quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt. Ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur, non tribuunt. Damnanda etiam dicuntur, quia illicite dantibus vel accipientibus sunt

in iudicium.

Polluta etiam dicuntur, non quantum ad se, sed propter indignam haereticorum tractationem. Ideo Gregorius communionem Arii vocat exsecrationem, et Innocentius Bonosii ordinationem damnationem : non quod ita in se sint, sed quia male dantes vel accipientes tales facit ; sicut etiam Hieronymus sacrificia eorum « panem luctus » vocat, non quantum ad se, sed quantum ad effectum.

16. Aliter*.

Nonnulli vero tradunt illos haereticos qui in Ecclesia ordinati sunt, ius ordinandi et consecrandi, etiam cum separati fuerint, habere ; qui vero in schismate vel haeresi positi ab eis ordinati et inuncti fuerint, illo iure carent ; ideoque, cum ordinare volunt, vulnus potius infigunt quam gratiam conferant.

Capitulum 2 (151)

De simonia

Unde dicitur simonia et quid sit*.

De simoniacis vero non est ambigendum quin sint haeretici, qui tamen ante sententiam degradationis et ordinant et consecrant. Et licet simoniaci proprie dicantur qui, instar Simonis Magi, impretiabilem gratiam pretio conducere volunt ; et qui pro ministerio sacro pretium recipiunt in modum Giezi, giezitae vocandi sunt ; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntur, et utrique eadem sententia percelluntur.

Capitulum 3 (152)

De his qui scienter a simoniacis ordinantur vel non.

Differt tamen inter eos qui ordinantur a simoniacis scienter, et eos qui ignoranter.

Urbanus Papa* :

Qui enim scienter a simoniacis se permiserint consecrari, immo exsecrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis quos, cum ordinantur, nesciunt esse simoniacos, qui et tunc pro catholicis habentur, eorum ordinatio misericorditer sustinetur.

Capitulum 4 (153)

De his qui dicunt se ernere corporalia, non spiritualia.

Paschasius Papa* :

Si vero aliqui obiecerint se non consecrationes emere, sed res ipsas quae ex consecratione proveniunt, penitus desipere probatur. Nam quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum non habetur, neutrum vendere derelinquit.

Capitulum 5 (154)

Distinctio simoniacorum.

Simoniacae autem haeresis tripartita est distinctio. Alii enim simoniace a simoniacis ordinantur, alii simoniace a non simoniacis, alii non simoniace a simoniacis.

Nicolaus Papa*.

Unde Nicolaus Papa :

Statuimus decretum de simoniaca tripartita haeresi, id est de simoniacis simoniace ordinatoribus vel ordinatis, et de simoniacis simoniace a non simoniacis, et simoniacis non simoniace a simoniacis. Simoniaci simoniace ordinati vel ordinatores, secundum canones a proprio gradu decidant. Simoniaci etiam simoniace a non simoniacis ordinati, similiter ab officio removeantur. Simoniacos vero non simoniace a simoniacis ordinatos misericorditer per manus impositionem pro temporis necessitate in officio permittimus permanere.

Quod intelligendum est de his qui ordinantur a simoniacis, ignorantes eos esse simoniacos. Hos facit simoniacos non reatus criminis, sed ordinatio simoniaci.

Capitulum 6 (155)

De his qui violenter a simoniacis vel ab haereticis ordinantur.

Alexander Papa*.

Similiter cum decernit Alexander simoniacos

omnino damnandos ac deponendos :

subintelligendum est : Nisi violenter quis attractus fuerit. De his enim, et a quibuslibet haereticis violenter ordinatis, dicit Innocentius quod

possunt habere aliquem colorem excusationis, si statim discedunt ab eis et pessimo eorum conciliabulo renuntiant.

Capitulum 7 (156)

De aetate ordinandorum ita decernit Nicolaus Papa :

Sacri, inquit, canones sanxerunt ut subdiaconus non ordinetur ante quatuordecim annos, nec diaconus ante viginti quinque, nec presbyter ante triginta. Deinde, si dignus fuerit, ad episcopatum eligi potest. Quod nos etiam pari modo servare iubemus.

Fabianus*.

Item Fabianus :

Si quis triginta aetatis non impleverit annos, nullo modo presbyter ordinetur, etiam si valde sit dignus ; quia et ipse Dominus triginta annorum baptizatus est, et sic coepit docere.

Distinctio XXV — Livre IV — Pierre LOMBARD

Pierre LOMBARD - Livre IV