DISTINCTIO V

De modo uniendi divinam et humanam naturam in Christo.

 

 

A. Si persona vel natura personam vel naturam assumpsit, et si natura Dei incarnata sit ?

 

DIVISIO TEXTUS

Praeterea inquiri oportet, etc.

Hic incipit tertia pars et ultima istius quaestionis in qua agitur de unione assumentis et assumpti in hypostasi et persona.

Dividitur autem in partes duas :

in quarum prima agitur de unione facta in hypostasi.

In secunda autem opponitur contra determinata, ibi, E : Hic a quibusdam opponitur, quod persona, etc.

 

Adhuc prior dividitur in partes duas :

in quarum prima determinatur, quod persona assumpsit naturam, et quod natura naturam.

In secunda autem ulterius quaeritur, utrum haec concedi debeat, natura est caro facta ?, ibi C : Sed quaeritur, utrum eadem divina natura debeat, etc.

 

Prima harum adhuc subdividitur in duas :

in quarum prima probat, quod non natura personam, nec persona personam, sed persona naturam assumpsit.

In secunda, movet quaestionem, utrum natura naturam assumpsit ? ibi, A, § 2 : His aliisque pluribus auctoritatibus, etc.

 

In primo paragrapho primi capituli tangit primo quaestionem quatuor problematum, scilicet utrum natura personam, vel persona personam, vel persona naturam, vel natura naturam assumpserit ? et determinat tria istorum problematum, scilicet quod non natura personam, nec persona personam, sed persona naturam assumpsit.

 

 

ARTICULUS I.

An idem sit assumere quod unire in incarnatione Filii Dei ?

 

Incidit hic quaestio ante Litteram quadruplicis membri : quorum primum est, utrum idem sit assumere quod unire in incarnatione Filii Dei ?

Secundum, utrum divina natura, abstracta personalitate, sit assumens vel uniens sibi, vel possit esse.

Tertio, utrum divina persona possit aliquid assumere sibi vel unire ?

Quarto, utrum assumptio per prius conveniat naturae vel personae ?

 

Ad primum horum proceditur sic :

Multipliciter assumitur aliquid : ad adiutorium, sicut uxor in generatione filii : ad naturam, sicut semen assumit sibi attrahendo unde capiat augmentum, et unit sibi illud : et etiam assumptio in amicitiam et societatem. Et in omnibus illis modis semper est diversitas assumpti et assumentis. Ergo videtur, quod cum uniens sit unitum, quod haec sit differentia quam fere omnes faciunt, quod unitum est uniens, sed assumptum non est assumens : et haec differentia inter assumere et unire attribuitur Boetio, licet in libris suis non inveniatur, quod ego sciam.

Si forte dicatur, quod non est verum, quod uniens est unitum. Contra : Unitum facit unum cum eo quod est unitum quia aliter non esset unitum : ergo unitum post unionem est unum ei cui unitum est : sed unitum est unibili : ergo haec est vera : Uniens est unitum.

 

Sed contra :

1. Assumptio idem est quod ad se sumptio. Cum autem dico ad se : aut intelligitur quod unitum sit, aut intelligitur quod iuxta sit ad aliquid aliud quam quod constituat unum. Si primo modo, tunc eiusdem erit assumptio cuius unio est in incarnatione. Si secundo modo, tunc videtur natura esse assumpta ad aliud quam ad unionem, quod iterum falsum est.
2. Si forte dicatur, quod ista duo, scilicet assumere et unire se consequuntur secundum naturam : prius enim aliquid assumitur quam unitur : et hoc patet : quia nihil unitur, nisi prius assumptum quod propter hoc uniatur. Contra : In incarnatione omnia simul facta sunt, scilicet separatio, conversio, unio in persona : ergo non est ponere unum prius alio, et ita nihil est quod dictum est.

 

Solutio. Dicendum, quod differunt re et ratione in incarnatione assumere et unire, et assumptio et unio.

Et est eorum differentia in quatuor, quorum primum est secundum nomen : quia assumptio non est nisi diversi in substantia, et ratione, vel in numero : non enim dicitur, Assumo me cappatum : sed, Assumo cappam, vel vestimentum, vel assumo socium, vel amicum. Unio autem secundum suum nomen dicit unum vel subiecto vel identitate, sicut dicimus album unum vel unitum Socrati, si Socrates albus est, et dicimus esse idem illi.

Secunda differentia est in actu assumptionis, vel unionis : quoniam non omne quod assumitur, efficitur prope vel iuxta : sed omne quod unitur, efficitur unum.

Tertia differentia est in assumptis et unitis : quoniam natura proprie erat assumpta : et cum natura humana semper maneat sub proprietatibus quae nulli alii conveniunt naturae, distincta, non proprie est unita nisi forte in altero quod est hypostasis : sed hypostasis est unitum in se : et ita unio immediate respicit hypostasim, assumptio autem per se respicit naturam.

Quarta differentia sumitur ratione ordinis inter duos actus, scilicet assumere, et unire : quia secundum rationem prius est assumere, quam unire assumptum. Sic ergo concedimus differentiam quae communiter assignatur, quod assumitur diversum, et unitur id quod est idem in persona.

 

Ad illud autem quod contra obicitur, quod non sumitur hic natura nisi ad unionem, dicendum quod si vis fiat in hoc quod dicit ad unionem, ut intelligatur uniri in se et per se, falsum est, eo quod assumpta remaneat in se et per se distincta : quia natura humana non est natura divina, nec persona divina, nec est homo. Si autem large intelligatur ad unionem, id est, ad unionem tamquam ad finem, et in alio unitur licet non in se, tunc verum est quod assumptio naturae est ad unionem hypostasis cuius est natura illa.

Ad aliud dicendum, quod licet non sit consequentia secundum tempus inter assumere et unire, consequuntur se tamen necessario ordine rei assumptae et unitae : et illa consequentia sufficit ad demonstrandum differentiam assumptionis, et unionis. Assumptio enim dicit attractionem ab alio ad se : unde assumptio secundum perfectam sui rationem vel terminum a quo, salvatur in actu illo quo Spiritus sanctus separavit a reliquo sanguine gloriosae Virginis quod in materiam cederet Christi corpori : non tamen in illo actu aliquo modo salvatur ratio unionis.

 

 

ARTICULUS II.

An abstracta personalitate, divina natura possit sibi aliquid unire ?

 

Secundo quaeritur : Utrum abstracta personalitate, divina natura possit sibi aliquid unire, vel assumere ?

Videtur autem quod sic.

1. Natura dicit aliquod unibile alteri, eo quod omnis natura alicuius natura est in quo est : persona autem non dicit quid alii unibile, sed potius ens perfectum in seipso : ergo natura magis videtur convenire alii, et sibi aliud unire quam persona.
2. Item, naturae convenit operari incarnationem, ut dicunt Sancti : ergo etiam convenit sibi ut se uniat operato et facto.
3. Praeterea, intelligatur per impossibile non esse personas, sicut Iudaei et Pagani Deum intelligunt, adhuc erit Deus omnipotens : ergo ratione omnipotentiae adhuc conveniet ei se unire. Si forte dicatur, quod unio non est opus omnipotenti. Contra : angelus probat posse fieri quod dicit Beatae Virgini, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum : igitur hoc erit omnipotentiae proprium : et sic sequitur cum omnipotentia non abstrahatur a natura, etiam positis personis non esse, quod adhuc convenit ei incarnari.
4. Praeterea, adhuc convenit ei diligere facturam suam : ergo adhuc movebitur dilectione ad redemptionem hominis : ergo adhuc incarnabitur. Adhuc praedeterminabit numerum electorum, et adhuc intelliget quod conveniens sit illum numerum debere impleri : et quod ille qui per alium peccavit, per alium satisfacere poterit et huiusmodi. Cum igitur istae causae a Sanctis assignentur, quare incarnatus est Filius, et omnes salventur etiam non intellectis personis, videtur, quod circumscriptis personis, adhuc naturae conveniat incarnari.

 

Sed contra :

1. Natura considerata est tripliciter, ut dicit Damascenus, aut nuda contemplatione, et sic est in anima tantum, vel in potentia, vel in specie, aut in atomo. In specie autem universali est in omnibus atomis suis. Si igitur separatio ab atomo est separatio a persona, et e converso, videtur quod natura non secundum rem sit extra personam : sed numquam convenit ei assumere nisi ubi est secundum rem : ergo numquam convenit ei assumere nisi in persona : ergo nihil assumet circumscripta personalitate.
2. Item, natura ut in se considerata, non agit, nec patitur : quia actiones et passiones singularium perfectorum sunt : sed ad assumere exigitur agere : ergo non assumet secundum quod abstrahitur a personis.
3. Item, assumere est post perfectum esse assumentis : quia nullus assumit sibi aliquid, nisi postquam est completus : cum igitur natura dicat quid incompletum quod completur in supposito vel re naturae, natura non potest assumere.
4. Praeterea, nihil assumit aliquid sibi nisi per modum per quem est : sed natura numquam est nisi in re naturae : ergo non assumit nisi in re naturae : hoc autem in divinis est persona : ergo tunc non assumit nisi in persona.

 

Solutio. Dicendum, quod aliud est circumscribere a natura omnem personalitatem, et circumscribere personalitatem hanc quam determinat fides, scilicet Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Si enim primo modo fiat circumscriptio personalitatis in natura divina, erit ipsa in intellectu tantum, et nihil aget nec assumet, et intelligetur per modum alicuius ordinabilis in alterum in quo sit secundum esse, quia intelligetur ordinabilis ad personam : et sic procedunt omnes obiectiones ad hoc inductae, quod natura abstracta a personis non possit assumere. Si autem fiat abstractio a personalitate quam determinat fides in divinis, tunc adhuc remanet secundum intellectum Deus, ens unus in se rationalis naturae, et discretus suis attributis ab omnibus aliis : et ita manebit in ratione personae, licet non manebit in ratione huius personae vel illius : et illi convenit assumere, vel operari, et unire sibi ex sui omnipotentia quidquid voluerit. Sed verum est, quod ita non conveniens erit ordo redemptionis. Et huius ratio est : quia abstracta personalitate quam distinguit fides in divinis, non remaneret personarum distinctio, licet remaneat persona una secundum substantiam perfectam et unam, et tales personae plures in divinis esse non possunt : quia pluribus talibus personis positis, sequeretur plures deos esse, quod non verum. Et ideo cum ad redemptionem exigatur distinctio personalis inter mittentem et missum, et inter satisfacientem et cui satisfit, non possunt tunc salvari huiusmodi convenientiae : quia idem personaliter esset mittens et missus, et satisfaciens et ille cui satisfactio exhiberetur. Unde dicendum, quod circumscripta personalitate fidei, in Deo salvatur adhuc potentia incarnandi, sed non convenientia.

 

Ad primum ergo dicendum, quod natura dicitur ut quid unibile alteri quod est res sua sicut individuum suae naturae : sed non dicit alteri naturae vel personae unibile alterius naturae.

Ad aliud dicendum, quod naturae non convenit operari nisi assumpta persona, licet non oporteat supponere eam in persona hac vel illa distincta, ut fides supponit.

Ad aliud dicendum, quod non intellectis his personis, adhuc remanet ratio personalitatis in Deo : sed verum est, quod non est eadem ratio personalitatis : quia relationibus non distingueretur a re eiusdem naturae, sed attributis distingueretur a rebus aliarum naturarum : et ideo non est mirum si remanet omnipotens.

Ad aliud dicendum, quod diliget et praecipiet : eo quod supponitur ut persona substans in se perfecta, et indistincta ab aliis : sed tamen quia una sola tunc ponitur, peribit convenientia incarnationis et redemptionis.

 

 

ARTICULUS III.

An assumere convenit personae divinae ?

 

Tertio quaeritur : Utrum assumere convenit personae divinae ?

Videtur, quod non : quia

1. Persona dicit quid distinctum incommunicabile : in assumptione autem unum dicitur ad alterum et communicatio : ergo intellectus personae contrariatur assumptioni et unioni.
2. Item, omnis unio quam facit natura est ad hoc ut unita stet in uno, quod ulterius alii non uniatur, sicut unit elementa in humoribus, humores autem in complexione, et complexionem in membris similibus, similia in dissimilibus, et dissimilia in corporis organici physici compositione, et corpus organicum cum anima habente diversitatem virium, et ibi stat : ergo hoc est ultimum quod repugnat unibilitati : cum ergo hoc sit individuum naturae vel personae : persona secundum rationem personae non est unibilis alii : cum igitur in divinis personis verissima sit ratio personae, videtur quod non sit unibilis secundum intellectum personae.
3. Item, Boetius dicit, quod persona est individua substantia rationalis naturae : igitur cum individuum sit divisum ab aliis, sequitur quod de intellectu suo ponat ab aliis separationem : cum igitur separatio contrarietur unioni, quae est ad alterum, persona secundum intellectum repugnat unibilitati. Et hoc est contra omnes Sanctos et Doctores, dicentes personam magis posse assumere quam naturam.
4. Si forte diceretur, quod istae rationes probant, quod non debet fieri congruenter unio personae quantum est ex parte assumentis, sed tamen Deus potest hoc facere ex omnipotentia sua : hoc nihil est dictum : quia Sancti multi assignant rationes, quare magis congruenter sit persona assumens quam natura.
5. Praeterea, secundum hoc Deus posset aliquid contra rationem suae personae : et hoc non expediret ei : quia sic posset aliquid contra seipsum : dicit enim Anselmus, quod qui potest quod sibi non prodest et sibi non expedit, quanto magis potest illud, tanto magis adversitas et perversitas possunt in illum.
6. Si propter hoc dicatur, quod istae rationes bene procederent, si persona ex parte suae personalitatis amitteret incommunicabilitatem per unionem : sed hoc non est ita, ideo sunt incommunicabiles sicut prius. Contra : Omnis unio sive unibilitas dicit communicationem vel communicabilitatem : sed unio non est nisi in persona, ut dicunt Sancti : ergo communio et communicabilitas sunt in persona, et sic nihil est quod dicitur.

 

Sed contra :

1. Unio est ad redemptionem : ergo unio erit per modum illum qui convenientissimus est redemptioni : redemptioni autem congruit, quod satisfaciens sit idem in persona eum debente, et non in natura : ergo unio debet fieri convenientissime in persona.
2. Item, Augustinus : Mittitur qui ab alio est : ergo mittitur in carnem qui ab alio est : sed non est ab alio nisi persona : ergo incarnatio praecipue convenit personae.

 

Solutio. Dicimus cum sanctis Patribus, quod persona unibilis est ex parte assumentis.

Ad hoc autem quod contra obicitur, dicendum quod hoc verum est quia singularitas et incommunicabilitas sunt de intellectu personae : sed non omnis singularitas nec omnis incommunicabilitas, sed singularitas quae contrariatur ad in pluribus esse, et incommunicabilitas quae contrariatur unibilitati ad tertium constituendum : et sic non amisit singularitatem divina persona : quia adhuc remansit una singularis persona non praedicabilis de pluribus in quibus esset, nec mutata in aliquod tertium, quin potius assumptum assumpsit in sui incommunicabilitatem et personalitatem aeternam, ut idem esset in persona Deus et homo, et non quaternitas in divinis in numero hypostasium constitueretur, si utriusque naturae hypostasis suam propriam haberet personalitatem, vel nova in Trinitate fieret, cum hypostasis aeterna cum hominis hypostasi tertiam constitueret personam.

Ad aliud dicendum, quod hoc verum est, quod natura in omnibus unitis intendit unum ultimum, non unibile alii ad tertium constituendum, sicut factum fuit in omnibus quae ipsa ad personam unit : sed non intendit ut nihil illi in suam singularitatem et personalitatem uniatur : quia sic non assumeret potum, et cibum, et huiusmodi. Unde patet quod non contrariatur personalitati, quod aliquid uniatur sibi in personalitatem suam.

Ad aliud dicendum, quod cum dicitur, individua substantia, ly individua dicit ab aliis separationem quae est contraria unioni et communicabilitati potentiae ad actum, et e contra : quia talis communicabilitas est ad tertium constituendum : sed non contrariatur unioni alicuius in eamdem singularitatem personae, ut prius habitum est.

Ad aliud dicendum, quod unio a Sanctis ponitur facta esse in persona : sed non talis quae singularitati contrarietur, vel novam inducat personalitatem.

Ad aliud dicendum, quod Deus posset aliquid contra rationem suae personae, si ita fieret unio, ut destrueretur personalitas : sic autem non fit, ut patet ex dictis.

Ad id quod obicitur, quod omnis unio dicit communicabilitatem, dicendum quod hoc falsum est si fiat vis in communicabilitate. Dupliciter enim aliquid dicitur communicabile proprie, tertio autem modo improprie. Communicabile enim dicitur per modum materiae communicatum ad alterum constituendum, sicut corpus communicabile est animae : et hoc communicabile ut pars communicabilis est. Secundo modo dicitur communicabile de pluribus quantum est de se, in quibus est vel potest esse, sicut natura communis. Et illi duo contrariantur personalitati sive singularitati. Tertio modo dicitur communicabile unibile gratia cuius communio fit ad proprietates alterius : et sic uniuntur et communicant hypostasis Dei et hominis : et haec hypostasis est illa : et quidquid convenit uni gratia hypostasis, convenit et alii. Unde dicimus, quod hic Deus est hic homo, et hic homo creavit stellas, et fuit ab aeterno, et hic Deus natus est de Virgine et passus sub Pontio Pilato.

 

 

ARTICULUS IV.

An assumptio per prius convenit personae vel naturae ?

 

Quarto : Quaeritur cui convenit per prius, utrum scilicet personae vel naturae ?

Videtur autem, quod naturae : quia

1. Gratia cuius convenit creatio, gratia eiusdem convenit recreatio : sed creatio est gratia naturae, ergo et recreatio. Si dicatur, quod Prima est falsa. Probatur per simile ex superioribus, ubi dixit Augustinus, quod quia in sapientia creaverat, in sapientia conveniebat fieri redemptionem.
2. Item, incarnatio est opus communiter trium personarum, ut habitum est in anteriori distinctione : ergo videtur, quod etiam assumptio convenit naturae per prius : quia quidquid est commune tribus, convenit eis gratia naturae.
3. Item, Damascenus dicit, quod tota natura divina in una substantiarum hypostasium humanam naturam assumpsit : ergo hoc per prius convenit naturae.

 

Sed contra :

1. Quidquid convenit alicui personae gratia naturae, communiter convenit omnibus personis : si ergo incarnatio convenit personae gratia naturae, convenit omnibus personis, quod falsum est : non ergo convenit gratia naturae.
2. Praeterea, omnes convenientes rationes Sanctorum assignantur penes propria vel appropriata personae : ergo videtur, quod opus incarnationis per prius convenit personae quam naturae.
3. Item, illi per prius convenit aliquid cui convenit in se et per se : sed naturae non convenit incarnatio in se et per se, sed personae, ut ex prioribus probatum est : ergo naturae convenit per posterius, et personae per prius.
4. Item, unio magis proprie attingit illud quod efficitur, quam quod non efficitur : natura autem non efficitur unum cum natura, sed hypostasis cum hypostasi : ergo videtur, quod unio per prius secundum rationem intelligentiae conveniat personae, quam naturae.

 

Sed contra : Quaecumque sunt indifferentia omnino secundum rem, quidquid convenit uni, convenit alteri, et aeque primo si omnino secundum rem indifferentia sunt et eadem : sed natura divina et persona omnino secundum rem sunt indifferentia : ergo si incarnari convenit uni, aeque primo etiam convenit alteri.

 

Solutio. Dicendum, quod per prius secundum rationem intelligendi incarnari convenit personae quam naturae : nec convenit naturae in eo quod natura est, sed potius naturae secundum quod est in persona hac, quae convenientiam ex sua relatione qua filius est, ponit ad missionem in carnem : aliter enim vel impossibile vel difficile esset solvere, quare Pater et Spiritus sanctus carnem non assumpserunt : et ideo diximus supra, quod incarnatio per hoc quod est missio in carnem, claudit in se relationem Filii per quam excluditur Pater et Spiritus sanctus ab incarnatione. Nec dicimus hic prius tempore, vel ex hoc quod natura secundum rem sit prior persona vel simplicior : sed quia in modo attribuendi sic est : et ex illo modo attribuendi informatur ratio intelligendi : quia attributa naturae sunt in divinis, licet re non differant : et ideo ratio intelligendi sic informata dicit per prius convenire personae quam essentiae vel naturae.

 

Ad primum ergo dicendum, quod creare non dicit missionem sicut recreare hoc modo missionem dicit : et ideo quod est hic de opere, commune est, quia hoc missionem non importat : sed unio includit in se relationem, et ideo communis non potest esse. Cum autem dicit Augustinus, quod in sapientia creavit, attenditur utrobique proprium Filii in suo appropriato quod est sapientia : sed hoc appropriatum non importat creatio secundum intellectum nominis.

Ad aliud dicendum, quod opus operans actum quod est actio ipsa, et opus operatum quod est coniunctum ex corpore et anima, communia sunt : sed incarnatio non dicit hoc, sed potius carnis assumptionem in se, et illa non est communis propter relationem inclusam ipsius Filii.

Ad aliud dicendum, quod auctoritas Damasceni magis facit ad oppositum : quia dicit, quod in persona assumpsit, quasi significet ex modo loquendi quod hoc convenit ei gratia personae huius, non gratia sui.

Ad ultimum dicendum, quod licet nulla differentia realis sit essentiae et personae, tamen differunt in modo attribuendi eis ea quae naturae sunt in divinis : quia essentia est communicabilis, persona incommunicabilis : essentia non generatur, persona verissime generatur : essentia enim non distinguitur, et personae naturae verissime distinguuntur, et essentia non generatur in talibus : ergo aliquid potest convenire per prius personae sicut incarnatio propter relationem inclusam, et per posterius essentiae, et propter hoc quod non separatur a persona, nec distinguitur ab ipsa.

 

 

ARTICULUS V.

An natura assumpta sit secundum omnem modum naturae qui est quadruplex ?

 

Deinde, quaeritur de his quae dicuntur in Littera, et primo de hoc quod dicit, ibi, A, § 1 : Formam ergo servi, id est, naturam servi, in suam accepit ille Deus personam.

Quaeritur enim hic, secundum quam rationem naturae dicatur natura assumpta ?

Ponit enim Boetius naturae quatuor diffinitiones, quarum prima est haec : Natura est earum rerum quae sunt, cum quoquomodo in intellectu capi possunt. Quoquomodo dicit propter Deum qui sua excellentia non perfecte capitur intellectu, et propter permixtam privationem in materia quam etiam ponit pro exemplo, et de his sunt etiam tempus et motus secundum Avicennam. Secundum hunc modum natura quidem est quidquid est : sed hoc modo non sumitur natura, cum dicitur assumpta natura : quia si assumpsisset solum corpus hoc modo, naturam assumpsisset.

Secunda diffinitio : Natura est vel quod facere vel quidem pati possit : et haec convenit omnibus substantiis quibus agere et pati est proprium, et tales sunt tam corporales quam spirituales : et si in hac ratione naturam assumpsisset, iterum sufficeret solius corporis vel solius animae assumptio ad naturae nostrae sumptionem.

Tertia diffinito est : Natura est principium motus per se et non per accidens : haec enim non convenit nisi corporalibus substantiis. Christus autem non tantum corpus acceperat : ergo non accepit in hac ratione naturae.

Quarta est : Natura est unamquamque rem informans differentia specifica, aut differentia communis : si ergo accepisset naturam humanam secundum hanc acceptionem, videtur quod in omnibus hominibus accepisset, quod est contra Damascenum, qui dicit, quod non in specie consideratam accepit naturam, sed in atomo.

Si dicas, quod ipse accepit differentiam secundum quod est in hoc constituens esse. Adhuc contra est : quia licet differentia facit esse formale, non tamen facit totum esse naturale. Christus autem et materiam nostram accepit : ergo videtur, quod nullo modo intellecto accepit naturam nostram.

Si forte dicatur, quod natura nostra est forma, tunc sequitur quod non assumpsisset corpus : quia idem Philosophus dicit, quod corpus non est forma, sed materia : ergo nec hoc modo accepit.

Si forte dicatur, quod natura sumitur pro coniunctione duarum significationum naturae, scilicet formae et materiae, quemadmodum Magister dixit supra, quod nomine naturae corpus et anima intelligitur, et haec coniuncta, ut Magister dixit. Contra hoc est, quod compositum dicitur magis res naturae a Sanctis et Philosophis secundum naturam vel naturale.

 

Praeterea quaeritur circa hoc, utrum concedendum sit, quod assumpsit naturale nostrum, vel quod est secundum naturam. Naturale autem est id quod sequitur naturam in composito. Si igitur non assumpsit praecedens secundum intellectum, videtur quod nec consequens assumpsit.

 

Ulterius quaeritur, utrum concedendum sit, quod Filius assumpsit nostram essentiam ?

Videtur, quod sic : quia essentia nostra est corpus et anima : et illa assumpsit : ergo essentiam nostram assumpsit. Sed contra : Essentia est a qua est esse : sed omne compositum est : cum igitur compositum sit singulare hoc vel illud, et non assumpserit singulare, ut infra probabitur : videtur, quod non assumpserit nostrum esse : ergo nec essentiam nostram, ut videtur.

 

Praeterea quaerebatur, utrum assumpsit nostram humanitatem ?

Videtur, quod sic : quia humanitas est quae facit verum hominem : cum igitur Christus sit verus homo, et hoc ex assumptione humanae naturae : videtur, quod ipse assumpserit nostram humanitatem. Sed contra : Humanitas non est nisi in hoc homine vel illo : sed nec hunc vel illum assumpsit : ergo humanitatem non assumpsit.

 

Solutio. Dicendum sine praeiudicio, quod Christus nostram naturam accepit secundum omnem diffinitionem quam ponit Boetius.

Si enim natura dicatur esse earum rerum quae quoquomodo intellectu capi possunt, tunc sicut ipse assumpsit omnem rem nostrae naturae : quia et substantiam, et accidentia naturalia, ut somnum et poenalitatem. Nec valet ratio quae obicitur in contrarium : quia non tantum dicitur Christus naturam nostram assumpsisse, sed etiam totam.

Si autem dicatur natura, quod agere et pati potest, iterum accepit : et licet aliquid de nostra natura scilicet carnem tantum, vel animam tantum accepisset : tamen cum dicitur natura hominis, aliud est quam natura absolute dicta : quia natura hominis est tota natura hominis. Et per hoc patet solutio ad id quod obicitur in contrarium.

Similiter si accipiatur natura tertio modo prout est principium motus et status per se et non per accidens, hoc modo iterum accepit eam : quia prout est principium naturalium motuum et operationum.

Si quarto modo accipiatur, dicit Boetius, quod tam Catholici quam Nestorius in Christo duas dicunt esse naturas.

Sed male et contra intentionem accipitur differentia pro universali et specifica in communi : sed debet accipi pro differentia in isto particulari, et tunc debet distingui : quoniam sicut est in generatione quod quoddam generatur per se, quoddam per consequens, et per consequens consequitur ex generatione, sicut hic ab hoc generatur per se : sed quia hic suppositum est hominis, consequitur ex generatione huius quod hoc sit homo, et ulterius quod hic habeat humanitatem, et quod sit animal disciplinae perceptibile, et huiusmodi. Ita dico de assumptione, quod assumptum proprie et per se est natura humana materialiter accepta, id est, in partibus quae sunt materiales ad formam totius, hoc est, ad esse hominis in ipso. Sed quia illud assumptum assumendo unitur, consequitur assumptionem sicut consequens quod sit specifica differentia in isto assumpto, id est, per assumptionem habita, et hoc modo potest concedi quod natura illo modo non tantum est in Christo, sed etiam assumpta : sicut ego dico non tantum hunc, sed etiam hominem generari, cum hic generatur : eo quod se habet sicut necessarium consequens ad generationem huius, et est in hoc.

 

Ad hoc quod quaeritur de divisione Philosophi, dicendum quod licet materia sit natura, et forma sit natura : neutra tamen illarum est tota natura hominis. Nec potest dici, quod corpus quod est materia hominis, et natura humana : nec etiam potest dici, Anima quae est forma corporis, et natura humana : quia cum dicitur, natura humana, intelligitur tota : et ideo corpus et anima sicut Magister supra dixit, intelligitur per naturam humanam : et ideo ambae significationes coniunguntur in intellectu naturae humanae quam assumpsit Christus, quod probatur sic : Christus vero homo est in natura quam assumpsit : sed non est verus homo tantum in corpore, vel tantum in anima : igitur per intellectum naturae humanae comprehenditur utrumque.

 

Ad hoc quod quaeritur de natura et naturali, dicendum quod secundum naturam dicitur multis modis, et similiter naturale.

Dicitur enim secundum naturam esse, quod convenit secundum aliquod principiorum naturae, et quod convenit per potentiam naturalem : et sic secundum naturam hominis est rationalem esse, et secundum naturam hominis est intelligere. Et dicitur etiam secundum naturam esse, quod secundum viam quae est in naturam, est, sicut est per generationem vel secundum generationem. Et omnia haec assumpsit Christus, quae sic sunt secundum naturam, hoc modo quo diximus supra, quod assumere large sumptum dicitur de assumpto et de eo quod assequitur assumptum in quantum est in natura humana.

Naturale autem dicitur, vel a natura prima, vel a natura corrupta. Et si dicatur naturale a natura prima, id est, secundum primam institutionem, tunc omnia assumpsit naturalia : quia immortalitas non fuit de naturalibus, sed de gratuitis, ut dicit Augustinus. Si autem dicatur naturale a natura corrupta, tunc non assumpsit omnia nobis naturalia : quia naturale est nobis, quod nascimur filii irae : et hoc ipse non assumpsit, sed tantum assumpsit poenam ex culpa consequentem, licet non fuerit in ipso ex culpa consequens : quae tamen non fuisset nec in ipso nec in alio, nisi culpa praecessisset. Hoc modo dicitur poenalitas nobis naturalis ab ipso assumpta, et non contracta.

 

2. Ad id quod ulterius quaeritur, utrum assumpsit essentiam nostram ?

Dicendum, quod essentia potest sumi ab eo quod est in natura nostra, vel natura nostra : et sic sumendo naturam nostram, sumpsit essentiam. Si autem sumatur essentia pro eo a quo formaliter est esse hominis in quantum homo : tunc dicendum videtur, quod essentia est consequens assumptionem sicut et homo, et non dicetur assumpta sicut praeexistens ante assumptionem, sed sicut consequens assumptum, ut diximus prius.

 

3. Ad id quod quaeritur de humanitate, dicendum quod Magister dixit supra, quod nomine humanitatis accipitur corpus et anima, et bene conceditur, quod haec humanitas est assumpta principaliter et primo. Si autem nomine humanitatis intelligitur forma hominis in quantum homo est, non erit assumpta nisi eo modo quo totum dicitur assumptum, quod habetur in assumpto. Quia enim assumendo corpus et animam univit, consequitur ut id quod assumptum est per consequens sit homo, et homo habens est humanitatem, consequitur humanitas in assumpto : et aliter non video esse concedendum.

 

 

ARTICULUS VI.

Utrum tota Trinitas sit operata susceptionem humanae naturae ?

 

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, A, § 2 : Cum tota Trinitas operata sit formationem suscepti hominis, etc.

Hoc infra negabit magister.

 

Solutio. Dicendum secundum communiter glossantes huius verbi, suscepti hominis, id est, humanae naturae. Vel potest dici secundum praedicta, quod licet homo non susceptus sit, tamen id quod suscipitur, consequitur esse hominis eo quod suscipiendo unit corpus et animam et format et perficit : et ita licet non primo, tamen consequenter homo per susceptionem habetur a Filio Dei, et ipse est ille homo, eo quod unio facta est in hypostasi.

 

 

ARTICULUS VII.

Per formam Dei quid intelligitur ?

 

Deinde quaeritur de hoc quod dicit Augustinus, ibi, A, § 2 : Cum, inquit, de Christo audis quia forma Dei erat, etc.

Formam enim vocat tam naturam humanam quam naturam divinam. Et quaeritur ratio huius.

1. Dicit enim Boetius in libro de Trinitate : Forma quae sine materia est, non poterit esse subiectum, nec vere inesse materiae : neque enim esset forma, sed imago. Ex his enim formis quae praeter materiam sunt, istae formae venerunt quae sunt in materia, et corpus afficiunt : nam caeteras quae in corporibus sunt, abutimur, formas vocantes dum imagines sunt : assimilantur enim formis his quae non sunt in materia constitutae. Ex hoc accipitur, quod divina natura quae non est in materia, nec est subiectum alicuius, potest dici forma : humana autem natura non nisi abusive.
2. Praeterea, humana natura dicitur in hoc libro a Magistro corpus et anima : corpus autem et anima nec forma est in materia, nec extra materiam : ergo videtur, quod non debeat dici forma.

 

Solutio. Quidam dixerunt, quod humana natura in Christo dicitur forma, quasi foris manens. Sed quidquid sit de hoc, hoc modo non potest dici divina natura forma. Unde cum Augustinus videatur utrobique uno modo accipere nomen formae, dicendum, quod actus formae multi sunt, sed principalis est facere esse illius formae proprium. Unde cum Christus verissime habeat esse Dei, dicitur in forma Dei manere : et cum verissime habeat esse hominis, dicitur manere in forma hominis.

Ad id autem quod de Boetio obicitur, dicendum quod ipse loquitur ibi de formis, secundum quod descendunt a datoribus formarum qui sunt intelligentiae secundum Philosophos, et praecipue ab intelligentia prima. Unde formae illae theologice loquendo sunt ideae, quarum imagines sunt formae quae sunt in materia. Humana autem natura in Christo non sic dicitur forma, sed ab actu formae, qui est dare esse verum secundum naturam : et hoc esse utraque natura dedit in Christo : unde vere dicimus, quod ipse est homo, et quod ipse est Deus.

 

 

ARTICULUS VIII.

Quare dicit : Solum Verbum carnem Trinitas fecit ?

 

Deinde quaeritur de hoc quod dicit Augustinus, ibi, A, § 2, sub finem : Per hoc quod solum Verbum carnem Trinitas fecit.

Caro enim dicit partem hominis, vel etiam partem partis : cum igitur ille homo non sit caro sua, nec cum Verbo potest dici vere caro sua.

Si autem dicitur, quod pars pro toto ponitur : tunc quaero, quare ibi potius ponitur caro pro toto, quam anima, vel aliud ?

 

Solutio. Dicendum, quod pars ponitur pro toto : sed hanc partem duabus de causis specialiter posuit, quarum una est, ut excluderet errorem. Dixerunt enim quidam haeretici Deum non unibilem carni propter passibilitatem carnis. Ideo ut Evangelista ostenderet hoc esse erroneum, non posuit partem nobiliorem, sed defectibiliorem. Alia ratio est, ut sciremus eum defectus poenarum nostrarum quae ipsum decent assumpsisse : quia maximus defectus noster quoad mortalitatem, et poenam, et dolorem, in carne est.

 

 

ARTICULUS IX.

Quae sit veritas humanae naturae ?

 

Deinde quaeritur de hoc quod dicit, ibi, A, § 2, circa finem : In quo sic veritas incommutabilis manet divinae humanaeque, etc.

Potest enim esse dubium, quae sit veritas illa.

 

Solutio. Dicendum ad hoc breviter, quod veritas humanae naturae est de qua vere potest dici, Haec est natura hominis, vel pars essentialis naturae : et similiter veritas naturae divinae de qua potest dici, quod haec est natura divina. Unde patet, quod peccatum non est de veritate humanae naturae. Quoniam hoc nec natura est, nec pars naturae, sed praeter naturam et contra naturam et corrumpens bonum naturae, quod est modus species et ordo : et ideo hoc non assumpsit Christus. Similiter poenalitas non est de veritate humanae naturae : quia sine illa vera est humana natura, sicut fuit in primo statu, et sicut erit in gloria : et ideo poena est assumpta cum natura de statu secundo, non primo, tamquam aliquid coniunctum naturae : et hoc fuit conveniens propter modum redemptionis. Non est tamen poena contra veritatem sicut peccatum : quia causatur ex naturali quod est commixtio contrariorum pugnantium et dissolubilium.

 

 

B. Quid de hoc tenendum sit ?

 

ARTICULUS X.

An assumptum necessario fuit natura, vel persona ?

 

Nos autem omnis mendacii et contradictionis notam, etc.

Hic incidit quaestio de assumpto hoc : Utrum hoc necessario fuerit natura, vel persona ? Et si natura : Utrum aliquo modo assumptus est homo, et sic hic homo sit assumptus vel non ? et : Quod inconveniens sequitur si dicatur, Persona est assumpta ?

 

Ad primum sic proceditur :

Videtur enim, quod natura non sit assumpta :

1. Nihil enim assumitur nisi quod est ante assumptionem : natura autem Christi non fuit ante assumptionem : ergo non est assumpta. Prima patet per se. Secunda probatur ex hoc, quod Spiritus sanctus separando naturam et faciendo formavit et animavit et univit eam Filio, ut prius habitum est : ergo numquam fuit natura ante assumptionem.
2. Item, Assumptio fit ad uniendum sibi : natura autem nec unita fuit Filio, nec naturae divinae : ergo non fuit assumpta. Prima patet ex scriptis in Littera : quia assumptione Christus factus est unus : et ideo saepe assumptio in translatione ponitur loco unionis. Secunda autem probatur per hoc quod omne unitum est unum ei cui unitum est : humana autem natura nec est filius hominis, nec Filius Dei nec divina natura : ergo nulla unio est in ipsa. Cum igitur assumptio sit propter unionem, natura non videtur assumpta.
3. Item, quaecumque eiusdem separationis semper manent, uno tempore non sunt magis unita quam alio : natura divina et humana eiusdem separationis semper manent : ergo uno tempore non sunt magis unita quam alio. Probatio mediae : quia Prima per se patet. Quia ab initio divina natura numquam fuit humana, nec divina persona fuit humana natura, nec modo etiam sicut nec tunc : ergo constat, quod semper est eadem separatio inter illa : ergo numquam assumitur vel unitur nec naturae divinae nec personae divinae natura humana.
4. Item, omne unitum alteri vel assumptum in unionem, acquirit proprietates illius cui unitur et a quo assumitur : humana natura numquam acquirit aliquam proprietatem naturae divinae nec personae divinae : ergo neutri umquam unitur, et a neutro umquam assumitur. Probatio mediae : Prima enim constat. Proprietates enim naturae divinae et divinae personae sunt increatum, immortale, impassibile, et huiusmodi : et harum nulla participatur a natura humana.

 

Si hoc concedatur, contra hoc plurimae sunt auctoritates quas adducit Littera.

1. Prima autem ratio est in contrarium sic : Quod nec assumptione nec unione est in Filio Dei, nullo modo est in ipso igitur si una humana natura nec unione nec assumptione est in Filio Dei : ergo nullo modo est in ipso : sed est in ipso ergo id quod est, ratione consequentis, unione vel assumptione erit in eo : non autem unione proprie, ut patet ex prius disputatis in principio istius distinctionis : ergo assumptione erit in ipso : ergo humana natura est assumpta.
2. Item, assumptum est ad se sumptum : constat autem, quod humana natura est ad personam sumpta, quia est in persona : ergo humana natura est assumpta.

Et quia hoc omnes dicunt, sufficiunt rationes adductae.

 

Solutio. Dicendum, quod humana natura est assumptum proprie et per se, et etiam unita aliquo modo : sed assumpta est primo et per se, unita autem in hypostasi sua ad hypostasim divinam.

 

Ad primum ergo dicendum, quod humanam naturam in potentia naturali concedimus fuisse etiam antequam a Christo assumeretur : sed Christi natura non fuit antequam erat assumpta a Verbo. Nec valet hoc argumentum, Non fuit antequam assumeretur : ergo non potuit assumi : quia licet assumendo fecerit, tamen assumptio non privat naturam factam : sicut si ego vestem ad me trahendo facerem, nihilominus factam attraherem : per hoc enim quod utrumque est cum alio, scilicet facere et assumere, unum non destruitur ab alio.

Per hoc patet etiam solutio ad secundum.

Ad aliud dicendum, quod haec est falsa, quod humana natura cum Deo vel Filio Dei semper sit eiusdem separationis : quia licet numquam fuerit unum in se cum ipsa hypostasi vel natura, tamen postquam assumpta est, consecrata et coniuncta fuit novo modo Filio Dei, et naturae, divinae in persona una : et haec est coniunctio quae potest esse in assumptione naturae.

Ad aliud dicendum, quod verum est quod divina natura non communicat proprietates suas humanae naturae in se : sed hoc non sufficit ad hoc quod non sit ibi assumptio : sufficit enim assumptioni, ut hypostasis humanae naturae participet proprietates Filii Dei et naturae divinae, et e converso hypostasis divina accipiat proprietates hypostasis humanae, sicut ante dictum est.

 

 

ARTICULUS XI.

An homo, vel hic homo, vel aliquis homo, sit assumptus ?

 

Secundo quaeritur, utrum homo, vel hic homo, vel aliquis homo, sit assumptus ?

Videtur autem, quod hic homo sit assumptus.

1. Haec enim conceditur, quod Christus assumpsit corpus et animam : aut ergo assumpsit ea unita, aut non unita. Si non unita : ergo erunt ibi duae assumptiones, una corporis, altera animae.
2. Praeterea, hoc supra scriptum in Littera iacet, quod haec assumpsit unita : modus autem unionis naturae est sicut potentia et actus : ergo faciunt unum completum in genere hominum : nihil autem est completum in genere hominum, nisi hoc aliquid, et hic homo : ergo assumpsit Filius Dei hunc hominem vel hominem aliquem.
3. Praeterea, quare non conceditur haec, Assumpsit hunc hominem ? Si propter hoc quod oporteret hominem hunc praeexstitisse ante assumptionem, quod non est verum : ergo etiam non debet concedi, quod assumpsit naturam humanam : quia natura humana quae assumpta est a Verbo, non praeexstitit ante assumptionem. Sed ista conceditur. Ergo et illa debet concedi.
4. Item, omnium coniungibilium per naturam coniunctio constituit aliquod unum : sed corpus et anima coniungibilia sunt : ergo coniunctio istorum constituet aliquod unum quod est ex utroque Christus autem assumpsit ea coniuncta : ergo coniunctio istorum constituerat iam aliquod unum ante assumptionem per intellectum. Quaeratur ergo, Quid sit illud unum ex corpore et anima constitutum ? et non potest inveniri nisi hic homo : ergo assumpsit hunc hominem, ut videtur.

Si autem hoc conceditur, contrarium multis Sanctorum auctoritatibus probatur in Littera : et dicit etiam Magister, quod indubitabiliter constat, quod persona non est assumpta : cum igitur hic homo non est nisi persona, hic homo non erit assumptus.

 

Solutio. Dicendum, quod Filius Dei nec assumpsit hominem, nec hunc hominem, sicut dicit Magister. Iesus autem numquam fuit hic homo nisi postquam assumpsit humanam naturam quae est in ipso. Unde numquam fuit hic homo, nec erit, nec est propria singularitate hominis : quinimo in singularitatem non hominis, sed in personam divinam assumptio est terminata.

 

Unde dicendum ad primum, quod haec conceditur, Christus assumpsit corpus et animam unita, sub hoc modo quod assumendo fecit corpus et univit, non quod ante assumptionem fuerint, vel unita fuerint : sed haec unio non fecit singulare hominis ut hominis. Cum enim unum dicatur indivisum in se, et divisum ab aliis : et haec assumptio non prius coniunxerit corpus et animam in unum aliquod naturae hominis, quod univerit naturae divinae et personae divinae in personalitatem divinam, patet quod numquam fecit unum ex corpore et anima, ut unum naturae humanae in quantum huiusmodi : imo fecit simul coniunctionem et unum personae divinae. Unde cum unum ex corpore et anima faciat hunc hominem in quantum hic homo, patet quod tale unum numquam fuit assumptum in Christo : ergo non assumpsit hunc hominem.

Et haec solutio est notabilis : quia solvit omnia fere quae quaeri possunt de hac materia ex parte assumpti.

Ad aliud dicendum, quod causa quare non conceditur, iam dicta est : quia scilicet unio corporis et animae non facit unum divisum ab alio antequam assumeretur vel in ipsa assumptione in quo terminetur assumptio : sed assumptio bene facit unam naturam salvatam ut humanam : quia proprietates suas non amisit natura ex assumptione, sicut amittit illud unum quod constituitur ex corpore et anima.

Ad aliud dicendum, quod hoc verum est in coniungibilibus tantum per naturam : sed in Christo coniunctio animae et corporis a coniungente non fuit sola : imo cum hoc fuit ibi unio alia in aliud, in qua complebatur unio assumentis et assumpti : et hoc est unum personae in cuius singularitatem assumptio facta est : nec aliquod unum umquam praeexstiterat, nec in ipsa assumptione fuit, nec post ex corpore et anima secundum quod unum dicitur singulare divisum ab alio et in se indivisum : et ideo haec simpliciter est falsa, quod Filius Dei assumpserit unum, vel aliquem hominem, vel hunc : eadem enim est ratio hominis, et unius hominis : unde si non assumpsit unum hominem, etiam non assumpsit hominem.

 

 

ARTICULUS XII.

Quale inconveniens sequeretur, quod Christus assumpsisset personam ?

 

Tertio quaeritur, quod inconveniens sequatur, quod Christus assumpsisset personam ?

Videtur, quod nullum : quia

1. Statim in coniunctione humanae personae ad divinam destrueretur personalitas humana, et ita non erunt duae personae, sed una : sicut etiam dicebant quidam antiqui, quod persona non assumpsit personam, sed consumpsit eam. Si ergo sic est, non oportet hoc inconveniens tenere, quod sequatur duas esse personas.
2. Praeterea, persona est rationalis naturae individua substantia, ut dicit Boetius : sed Christus homo, in quantum homo, est rationalis naturae individua substantia : ergo Christus homo, in quantum homo, est persona. Similiter est persona divina : ergo aut persona consumit personam, aut sunt duae persona.
3. Praeterea, ponamus, quod Christus deponat humanitatem nostram : id quod deponet, erit coniunctum ex anima rationali et ex corpore : ergo erit homo : et erit etiam hic homo : ergo erit substantia rationalis naturae individua : ergo erit persona.

Quaeratur ergo, quid ei contulit illam personalitatem quam Deus non habuit ? Videtur, quod nihil : quia nihil accidit circa ipsum nisi divisio : divisio autem nihil dedit sed potius abstulit : ergo ex quo nihil fecit in eo personalitatem, videtur, quod habuit eam, et sic Christus videtur assumpsisse personalitatem hominis et personam.

4. Item, ponamus ulterius, quod resumat depositum hominem, aut ipsa resumptio destruit in eo aliquid dignitatis, aut non. Si destruit, tunc videtur, quod unio deitatis ad hominem secundum aliquid dignitatis nocet, quod absurdum est. Si non destruit, tunc videtur, quod post sit persona sicut ante : et sic erit duae personae : ergo non est inconveniens Filium Dei assumere personam.

Contra :

1. Quaecumque duo sunt, in eo quod duo sunt, non sunt unum. Probatio. Damascenus dicit, quod differentia est causa numeri : ergo cum eo in quo differunt aliqua, non conveniunt. Patet ergo, quod quaecumque duo sunt in eo quod duo sunt, non conveniunt, nec uniuntur. Detur ergo, quod Christus sit duae personae : ergo non unitur persona personae, nec etiam unita est natura naturae, quia naturae manent distinctae, ut prius est habitum : ergo nulla unio est in Christo, quod falsum est : ergo in Christo non sunt duae personae, sed una.
2. Item, supra habitum est, quod formando et coniungendo univit sibi : ergo numquam corpus et anima habuerunt vel habere poterant propriam singularitatem. Et propria singularitas facit personam in rationali natura : ergo numquam assumpsit personam, nec habuit, nec habebit.

 

Solutio. Dicendum, quod in veritate multa absurda sequerentur, si Christus assumpsisset personam, scilicet quod singularitate propria aliquando fuisset distincta, et aliquid dignitatis humanae sua assumptione consumpsisset, vel quod nulla unio in Christo esset : et ideo negata est ab omnibus, eo quod hoc erat error Eutychetis. Nestorius enim et Eutyches invenerunt duos errores circa incarnationem. Unus enim videns, quod semper ad numerum naturarum sequitur numerus personarum, et videns Christum esse unam personam tantum, dixit Christum etiam esse unius naturae : et iste fuit Nestorius. Alius autem considerans in Christo esse duas naturas, et idem supponens cum ipso, dixit etiam ibi esse duas personas. Et utriusque error provenit ex hoc quod nesciebant distinguere inter personam et naturam : distinctio autem inferius patebit.

 

Dicendum ergo ad primum, quod haec est absurditas magna, quod ponatur quod Christus aliquid destruat in nobis quod pertinet ad dignitatem. Similiter contra intellectum est, quod manente singulari tollatur singularitas ab ipso : quia hoc non potest intelligi : et ideo non assumpsit personam. Et ideo dicimus, quod non est opinio, sed error, quod Christus assumpserit vel consumpserit personam. Non enim consumitur nisi quod est : iam autem probatum est, quod nusquam fuit ille homo propria singularitate unus, nec erit.

Ad aliud dicendum, quod Christus homo, in quantum homo, non est substantia individua rationalis naturae nec etiam Socrates in quantum homo, sed in quantum homo est animal rationale mortale : sed in quantum hic homo est ipse persona. Et Christus in quantum hic homo est persona : sed quod sit hic homo, habet a singularitate personae divinae, in cuius singularitatem, ut in Littera habetur, est assumptus.

Ad aliud dicendum, quod si ponatur illa positio, bene concedo, quod depositum erit hic homo, et persona.

 

Ad hoc autem quod quaeritur, quid conferat ei personalitatem quam prius non habuit ? Dicendum, quod singularitas quam prius non habuit sive incommunicabilitas, ut alii dicunt.

Si autem quaeritur iterum, quid confert ei illam singularitatem ? Dicendum, quod divisio per accidens confert ei. Et si dicatur, quod divisio potius tollit quam aufert. Dicendum, quod per se aufert, et per accidens confert divisum esse unum, et ab alio divisum : et haec est singularitas. Et huius exemplum est in animalibus annulosi corporis, in quibus est similis vel prope similis complexio partium in toto corpore. In illis enim est anima una sensibilis, ut dicit Philosophus : et si dividatur, erit anima in utraque partium per sensum et motum, et utraque pars habebit singularem animam, et hoc partibus confert divisio per accidens, sicut aliquid per consequens confert ex alio per aliud. Nec tamen in illo exemplo diffinio, utrum sint una, vel duae, propter verbum Augustini : sed secundum intentionem Philosophi datum est exemplum, qui hoc vult quod sint duae animae. Et si non convalescit utraque pars, hoc dicit esse propter defectum organorum necessariorum ad vitam, sicut organum quo capitur cibus, et quo digeritur, et ex quo oritur spiritus, et huiusmodi.

 

Ad hoc autem quod ulterius ponit, quod iterum resumat, non nisi uniendo sibi, unde cum unio nihil destruit, etc. Dico, quod ille homo non erit assumptus, sed tamen virtute infinita posset assumi, et tunc per accidens destrueretur personalitas, sicut per accidens fiebat divisio.

Et istae positiones sunt vanae et secundum intellectum phantasticum tantum.

 

 

ARTICULUS XIII.

An ista sit concedenda : Divina natura est incarnata ?

 

Deinde, quaeritur de hoc quod dicitur, ibi, B, circa medium : Omni enim humanae naturae aimus esse unitam omnem deitatis naturam vel substantiam.

Quod enim simplex est, non videtur habere partes. Quid est ergo quod dicit, omnem deitatis naturam ?

 

Solutio. Dicit, omnis, propter modos significandi per attributa, ut sapientia, potentia, et huiusmodi.

 

 

C. An divina natura debeat dici caro facta ?

 

ARTICULUS XIV.

Utrum divina natura debeat dici caro facta ?

 

Quaeritur, utrum eadem natura divina debeat dici caro facta ?

Videtur autem quod sic : quia

1. Fere ab omnibus modernis conceditur divina natura esse incarnata : quia sic assumpsit ut in carne ipsa esset : ergo est incarnata. Et similiter etiam Filius Dei assumpsit carnem ut in carne esset : ergo est incarnatus.

Sed ex hoc ulterius sequitur, quod Filius Dei sit caro factus, quia Verbum caro factum est : ergo videtur similiter sequi debere ex altera parte, Natura divina incarnata est : ergo est caro facta.

2. Praeterea, si haec ab aliquibus admittatur, quare haec similiter non admittitur : Divina natura est nata, passa, et mortua : sicut Filius Dei est natus, passus, et mortuus ?

Videtur enim, quod sequitur. Divina enim natura realiter et non per accidens est Filius Dei : et Filius Dei non per accidens, sed vere et realiter est natus, passus, et mortuus : ergo divina natura est nata, passa, et mortua, ut videtur : in processu enim nusquam videtur intercidere assumptio extranei sive accidentis in praedicamento.

 

Solutio. Dico sine praeiudicio, quod puto hanc esse concedendam, Divina natura est incarnata, eo quod haec scripta est a Damasceno, et ponitur auctoritas hic in Littera : habet enim duos sensus, et in altero est vera, et hoc sufficit ad veritatem propositionis. Incarnatum enim non dicit aliud nisi assumptionem carnis, in qua carne sit assumens, sive sibi in se assumat, sive sumat sibi non per se, sed in sua hypostasi in qua plena et perfecta est natura : et pro altera parte verificatur de natura : quia sibi non in se, sed in hypostasi univit carnem et assumpsit.

Sed haec videtur mihi esse neganda, Divina natura est facta caro. Cum enim haec non possit habere nisi duos sensus, in utroque falsa est de natura et de persona. Duo autem sensus sunt isti. Primus, ut notetur fieri cuius secundum intellectum est facta, poni circa divina, ut circa subiectum eius : et sic falsa est de natura et persona : sic enim nec divina natura est caro facta, nec Filius Dei est caro factus. Secundus sensus est, quod factus ponit suum fieri circa aliam naturam quae est assumpta, ut sit sensus, Divina natura est caro facta, id est, caro facta est divina natura, vel factum est quod divina natura est caro : tunc falsum est de divina natura propter nimiam expressionem, ut dicit Magister, sed vera est de persona : Filius enim est homo factus, et factum est quod Filius Dei est caro vel homo. Sunt vero qui concedunt eam in sensu secundo : quia divina natura est homo qui factus est : licet magis neganda sit propter expressionem et propter simplices qui acciperent illam in sensu illo, quod factio ponatur circa ipsam.

 

Ad primum ergo dicendum, quod non est simile de Verbo et natura : quia Verbum sibi et in se univit naturam : natura autem sibi, non in se, sed in persona. Si autem obiciatur, quod natura idem est quod persona, ridiculum est : cum hoc saepius solutum sit in primo libro Sententiarum, quod differunt plurimum in modo attribuendi, licet re idem sint.

Ad aliud dicendum, quod licet haec a quibusdam concedatur, Divina natura est caro facta, sub uno sensu : non tamen conceditur, quod sit nata : quia nativitas est proprietas huius hominis secundum naturam humanam, et similiter passus, et mortuus : unde cum naturae discretae et disparatae sint, excluditur divina natura ab huiusmodi praedicatis.

Ad id quod contra obicitur, dicendum quod extraneum sumitur dupliciter, scilicet gratia personae, et gratia naturae quae est in persona. Cum igitur dicitur, Natura divina est Filius Dei, hic est praedicatum gratia rei naturae : et cum dicitur, Filius Dei est natus, hic praedicatum licet non sit extraneum Filio ex parte personae, tamen est contrarium gratia naturae in qua persona in priori propositione praedicabatur de natura divina : et ideo incidit accidens in processu illius argumentationis.

 

 

D. Quare non accepit personam hominis, cum hominem acceperit ?

 

ARTICULUS XV.

Quare persona repugnat unibilitati ?

 

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : Ideo vero non personam hominis assumpsit, etc.

Ratio Magistri est eadem cum nostra supra, quod numquam corpus et anima fecerunt unum singularitate propria.

Si quaeritur, quare persona repugnat sic unibilitati ?

 

Ad hoc dicendum, quod persona de intellectu suo ponit per se unum : ponit etiam per se incommunicabilitatem ad alterum : quia non est alterius in potentia, nec alterius ut praedicatum, ut supra dictum est. Similiter ponit de se singularitatem. Et ista sunt tria, scilicet unitas, singularitas, et incommunicabilitas. Et unitas est a materia : quia idem est unum numero et materia, ut dicit Philosophus. Singularitas autem est ab individuantibus. Incommunicabilitas autem a distinctione ultimo complente et perficiente. Unde cum coniunctum illud ex corpore et anima non sit unum nec fuerit unum per se, nec distinctum per se, sed unitum alii in singularitatem alterius et distinctionem personalem, patet quod persona assumi non potuit, et quod intellectus persona contrariatur assumptioni expresse.

 

 

E. Contra hoc oppositio, qua probare quidam volunt personam accepisse personam.

 

ARTICULUS XVI.

An anima absoluta a corpore persona sit ?

 

Deinde quaeritur de hoc quod dicit : Absoluta enim a corpore persona est, sicuti angelus.

Absolute enim anima adhuc secundum suam diffinitivam substantiam est endelechia corporis organici physici vitam habentis in potentia : ergo videtur quod essentialis sit dependentia ei ad corpus : igitur non potest esse incommunicabilis alteri incommunicabilitati : ergo anima non est persona : et hoc concedunt omnes.

Si autem volumus sustinere Magistrum, tunc dicendum est, quod absoluta a corpore dicitur duobus modis, scilicet absoluta, id est, divisa a corpore : et sic non est verum. Vel, absoluta a corpore, id est, ab ordine ad corpus : et tunc loquitur Magister per hypothesim, scilicet si ponatur absolvi a dependentia quam habet ad corpus : quia tunc erit intelligentia quaedam de natura simili angelorum.