[Distinctio XXXIII]

Praedictis adiciendum est, an peccata praeceden[tium]…

 

[1.] Ista est distinctio 33, tractans, utrum peccata proximorum parentum transeant ingenitam prolem.

Et 1° continet, quod peccata proximorum parentum non imputantur parvulis, nec etiam₄ actuale primi parentis, sed solum originale.

2° quod in parvulis est tantummodo originale, quod interdum per pluralem numerum designatur.

3° quod parvuli, qui pro solo originali damnabuntur, nullam poenam sentiaent, nisi quod visione Dei in perpetuum carebunt.

4° quod quidam putant peccatura Adae fuisse gravissimum caeteris peccatis primo ex eo, quia in eo plura simul peccata fuerunt, secundo ex eo, quia in loco et in habitu tante felicitatis est admissum, tercio ex eo, quod magis nocuit, quia totum genus htimanum vitiavit.

5° habetur, quod credendum est primos parentes per penitentiam veniam meruisse.

6° quod Deus dicitur reddere peccata, id est poenam pro peccatis, patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, quia ipsos patres in peccatis imitantur.

7° quod patres ideo specialiter nominat, quia filii solent patres, quos praecipue diligunt, in sceleribus imitari.

Utrum peccata parentum transeant in parvulos?

8° quod mystice intelligendum dicunt esse illud Exodi 20 : Ego sum Deus fortis, zelotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem ita, quod primus motus suggestionis dicitur pater, consensus delectationis dicitur filius, operis perpetratio dicitur nepos et gloriatio in perpetratione operis pronepos dicitur ; et haec dicitur quarta generatio, quia in quarto gradu a primo motu, qui est quasi pater, enumeratur.

 

[2.] Super quibus sunt hii versus : K

non cuiusquam, nisi solius scelus Adae,

Obligat et dampnat puerum, quem non aqua mundat ;

Isque suus tantum dolor est non cernere trinum.

Crimen, quod fecit Adam, nos damnificavit

Non, quia sit gravius, sed ob hoc, quod eramus

Nos in eo ; veniam meruit tamen ipse dolendo.

Pro patre punitur, qui facta patris comitatur ;

Nec patris acta luit, sed quae forma patris egit.

Punitur [id est propter intellectum dicitur] causa signi generatio quarta.

 

[3.] Dubitatur, utrum peccata parentum proximorum transeant in parvulos.

Et videtur, quod sic.

Nam poena infligitur parvulis propter peccata parentum proximorum eo, quod secundum b. Augustinum in Sermone de castitate coniugali propter incontinentiam parentum nascuntur filii caeci, claudi, gibbosi, epilentici et daemoniosi ; sed non fit ex peccato eorum proprio, sed parentum : igitur quaestio vera.

In oppositum est Magister in littera.

 

Notandum, quod parens et proles in natura conveniunt, sed in persona et voluntate distinguuntur. Et quia parens proli communicat naturam, et ideo etiam defectus naturales communicat, quia vero non communicat personam et principaliter quoad spiritum, in quo consistit principaliter personalitas, ideo etiam non communicat bonum accidentale animae, nec peccatum actuale. Non enim musicus musicum generat, nec insipiens insipientem. Sed tamen a parte corporis quandoque communicat, ut podagricus podagricum generat. Et quia originale peccatum est defectus naturalis, quia ab origine naturae trahitur, peccatum autem actuale, : quod comittitur ex propria voluntate, defectus est personalis, ideo, a parente in prolem transmittitur peccatum originale et non actuale.

Et si quaeratur, quomodo peccatum Adae transmitti potuit in prolem, potest dici, quod peccatum Adae non tantum fuit personale, immo naturale. Eo enim, quod in persona eius fuit tota natura integra cum potestate servandi illam integritatem, peccatum illud, quod personam corrumpit, corrumpit etiam naturam. Peccatum vero sequendum personale est et non naturale, quia non invenit naturam integram, sed corruptam et ideo non corrumpit naturam, in quantum natura est, sed solum quantum pertinet ad personam peccantis, in quantum in persona per peccatum relinquitur minor habilitas ad gratiam consequendam.

 

Et notandum, quod ipsum peccatum consequitur duplex poena : una per se, quae ad animam pertinet, ut subtractio gratiae in praesenti et damnatio in futuro. Et ista poena nunquam punitur filius pro peccato patris, quia non attingit huiusmodi poena filium, in quantum res patris. Alia poena consequitur peccatum quasi per accidens in poenam parentum, sicut infirmitates, quas nominat b. Augustinus et etiam ablatio temporalium et tali poena punitur quandoque filius pro peccato patris et populus pro peccato principis. Et pro isto sonat dictum b. Augustini, adductum in oppositum.

Ad quaestionem ergo potest simpliciter responderi, quod sic : 1° de originali, 2° quod peccata actualia parentum secundum poenam temporalem transeunt in filios, non autem sic, quod ex illis filii constituerentur peccatores vel subtractione gratiae et damnatione perpetua digni, quia Ezechielis 18 dicit Dominus : Non portabit filius iniquitatem patris, scilicet quoad culpam actualem, nec ad subtractionem gratiae et damnationem. Sed diceres : cum filii non sint rei, cur ergo Deus punit filios sine demerito eorum, faciendo eos luscos, claudos, epilenticos et daemoniosos. Dicitur, quod pro gloria sua. Nam Iohannis 9 dicit Salvator de caeco nato : Neque hic peccavit, neque parentes eius, sed ut manifestentur opera Dei pro illo. Ad poenam etiam parentum peccandum facit et filiis ad merendum, si voluerint poenas huiusmodi humiliter sustinere.

 

[4.] Utrum originale sit in uno maius quam in alio ?

Dicitur, quod, ad esse formale, quod est carentia vel privatio originalis iusticie, est aequaliter in omnibus genitis non baptizatis. Sed quoad esse materiale, quod est pronitas ad malum ex parte concupiscentiae vel appetitus sensitivi, non est equaliter in omnibus ; et quia materiale non principaliter pertinet ad hoc peccatum, nisi as ut stat sub formali, ideo peccatum originale ponitur esse in omnibus concupiscentialiter genitis aequale. Et ista aequalitas arguitur ex pene aequalitate, quae debetur aequalis omnibus, si sequatur. Et hoc vult Anselmus expresse De conceptu Virginali. Item quia originale non causatur ex actu subiecti, in quo est, nec ex actu parentum mediorum, sed solum causatur ex actu parentum primorum, qui unus et idem est, aequaliter se habens ad totam naturam et aequaliter natam, tota erat in eis et aequaliter in eis corrupta est. Et ideo in omnibus concupiscentialiter natis peccatum originale est aequale et pari ratione evidet, quod in uno genito tantum est unum peccatum originale et non plura, nec plurificari potest per parentes medios, cum una privatio originalis iustitiae, quae est carentia, non potest in diversis parentibus respectu eiusdem prolis multiplicari.

 

[5.] Utrum peccatum originale sit gravissimum ?

Videtur, quod sic.

Nam ipsum est causa omnium peccatorum actualium in humana natura.

In oppositum est Magister in littera.

 

Notandum, quod peccatum potest dici gravius altero

1° causalitate, et sic peccatum diaboli est gravissimum, quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum, Sapientiae 2.

Secundo modo generalitate : sic peccatum primi hominis est omnium peccatorum aliorum hominum gravissimum.

3° modo enormitate, ut peccatum Iudae tradentis Christum Dominum.

4° ingratitudine, ut est illius, qui plura dona accipiens plus peccat.

5° periculositate, ut ignorantia ex electione ; valde enim periculosum est ignorare.

6° inseparabilitate, ut avaritia, quia cum omnia senescunt, ipsa iuvenescit.

7° importunitate, ut superbia sive vana gloria.

8° pronitate vel luxuria.

9° maioris gratiae impugnatione, ut peccatum in Spiritum Sanctum.

10° ratione maioris offensae, ut idolatria.

11° ratione facilioris resistentiae : isto modo peccatum primi hominis secundum Magistrum in littera fuit gravissimum.

12° ratione maioris improbitatis seu perversitatis et libidinis in voluntate ; et sic in quolibet peccato potest attendi magnitudo ex inordinatione maioris delectationis et circumstantiarum concurrentium iuxta illud metricum dictum :

Aggravat ordo, locus, persona, scientia, tempus,

Aetas, conditio, mora, causa, lucta pusilla.

 

Et nota, quod gravitas peccati sumitur ad modum gravitatis naturalis. Nam sicut gravitas rei naturalis ipsam impellit, ut sit deorsum, sic omne peccatum nititur hominem desursum trahere et quantumlibet in inferno profundare. Dicitur etiam peccatum grave quoad displicentiam Dei et omnium sanctorum ; et isto modo peccatum in Spiritum Sanctum potest dici simpliciter gravissimum. Et si obicitur : sic nec peccatum Iudae in Spiritum Sanctum est gravissimum, nec divitis sepulti in inferno, et sic de singulis aliis peccatis in Spiritum Sanctum, negatur ultima pars et dicitur, quod peccatum in Spiritum Sanctum omnium malorum damnandorum est gravissimum et illud est irremissibile et in aeternum punibile, a quo nos dignetur Dominus omnipotens servare.

 

[6.] Utrum peccato originali debeatur poena sensibilis exterior ?

Videtur, quod sic.

Nam omnibus iniustis dicet rex : Ite, maledicti, in ignem aeternum, ergo ibunt et non nisi ut puniantur per illum ; igitur quaestio vera.

In oppositum est Magister in littera. Nam nullam poenam sensuri sunt parvuli ignis materialis vel conscientiae vermis, nisi quod Dei visione carebunt in perpetuum.

Quia de materia huius quaestionis nihil expressit scriptura et nec sancti eam expresse determinant, et doctores moderni contraria opinantur, ideo nihil certitudinaliter est ex multiloquio asserendum. Est tamen communis opinio doctorum, quod damnati pro solo peccato originali non puniuntur poena sensus exterioris. Ratio, quia poena sensus correspondet delectationi inordinate, quam habuit quis in peccato ; et quia tales delectationes non senserunt parvuli, ergo nec debent pati poenam sensus. Sed contrarium videtur esse in verbo Christi : Ite, maledicti, in ignem aeternum ! Et in dicto b. Augustini De fide ad Petrum dicentis cap. 2 : Firmissime tene et nullatenus dubites eos, qui sine sacramento baptismatis de hoc saeculo transierunt, aeterni ignis supplicio esse puniendos. Item Iohannes Chrysostomus dicit : Excludi a bonis aeternis et alienum effici ab hiis, quae praeparata sunt iustis, tantum gravat cruciatum, tantum dolorem, ut etiam, si nulla extrinseca poena torqueret, haec sola sufficeret. Et movetur iste sanctus ex eo, quia cum beatitudo sit optimum homini possibile, quae consistit in clara visione benedicte Trinitatis, in qua est summa delectatio, ergo privatio illius visionis delectabilissime erit tristissima et maxima punitio, ut si possibile fieret, potius homo visionem illam haberet et poenas sentiret, quam illa careret et poenas non sentiret. Si enim cari amici visio infirmum potest ad tantum consolari, quod doloris sui obliviscatur, quanto magis visio patris amantissimi, summi, boni et redemptoris fratris, Christi sanctorumque omnium videretur poenas huiusmodi mitigare ?

Contrarium doctores sentiunt : S. Thomas in Scripto principali dicens ad verbum Christi allegatum, quod frequenter in scriptura nomine ignis quaelibet poena nominari consuevit, nec auctoritas Augustini procedet ex eadem solutione S. Thomae.

Et Richardus dicit, quod Augustinus accipit ibi supplicium aeternum pro quacunque poena aeterna sive sensus sive damni.

Scotus autem exponit auctoritatem Augustini in sensu diviso ; id est illo supplicio, quod est in aeterno igne, cruciandi sunt, vel quia locutus est contra haereticos, qui omnino peccatum originale negabant et poenam pro illo peccato et ideo excessive locutus est. Haec Scotus.

Et tantum valet solutio sua, quod Augustinus propter haereticos ex intentione mentitus est. Et S. Thomae solutioni posset instari dicendo : ex quo nomine ignis quaelibet poena in scriptura solet nominari, tunc ibi : ite maledicti in ignem aeternum, potest accipi ignis pro poena mitissima, quis ergo comminationem Christi, qua saepe comminatus est, igne aeterno, ad tantum exhorreret, cum ignis aeternus potest accipi pro poena mitissima ? Sic enim valebit verbum Christi : Ibunt in ignem aeternum, id est punientur mitissima poena. Unde sanctus Thomas in Scripto 2 principali q.2 dicit, quod pueri illi non habebunt tristitiam de carentia divinae visionis, quae nunquam debebatur eis, cum facultatem naturae excedat, nec erant in statu merendi, sicut nullus homo sapiens affligeretur de hoc, quod non potest volare sicut avis. Haec Thomas.

Et Richardus in Scripto 3 principali q.2 dicit quod quia ipsi sciunt se ex naturalibus Deum non posse videre, nec se habuisse usum liberi arbitrii, per quem se disponere potuissent ad merendum et sciunt se in perpetuum victuros et nullam poenam sensibilem habituros et ex istorum consideratione de carentia visionis Dei non dolent, sed gaudent de bono, quod habent et plus habent forte de gaudio de bonis creatis, quam multi in hac vita, qui tamen in tali statu semper remanere vellent. Non credo tamen, quod praedicta consideratio esset sufficiens causa, quare non doleant, nisi adesset divina providentia, que ab eis excluderet dolorem. Haec Richardus.

Et concordat secum Doctor subtilis in Scripto ad 2^m principale, ubi dicit, quod ex dispositione divina erunt ista corpora impassibilia, licet non ex dote impassibilitatis, ita quod nec ab intra nec ab extra patientur et sicut fomes nullum inordinatum motum suscitat in eis in ista vita, ita nec ibi suscitabit. Haec ille.

 

Moventur isti doctores diversis rationibus ad ista ponendum :

1° quia secundum Augustinum De civitate Dei tristitia est de his, quae nobis invitis acciderant. Si ergo parvuli damnati tristarentur de statu suo, ipsum involuntarie sustiinerent et vellent oppositum, et ita murmurarent.

2° quod si tristarentur de carentia visionis divinae, hoc esset, quia eam desiderarent et non sperarent se habere illam et per consequens de ea desperarent et sic haberent tristitiam procedentem ex desiderio cum desperatione habendi desideratum. Hoc autem poena gravissima est inter poenas damnatorum et sic haberent poenam gravissimam, quod videtur esse contra divinam iustitiam et misericordiam.

3° quia tristitia est, quae ex poena inflicta pro peccato sequitur inordinatam volitionem et inordinatum consensum in malum ; carentia enim visionis Dei in poenam peccati videtur correspondere aversioni a bono incommutabili, sed tristitia videtur sequi conversionem actualem ad bonum delectabile, quae conversio inordinata reordinatur per illud Apoc. 18 : Quantum glorificavit se et in deliciis fuit, tantum date ei tormentum et luctum. Sed huiusmodi inordinata volitio nunquam fuit in parvulis, ergo nulla poenalis tristitia debet esse in eis, esset autem, si de statu suo tristarentur, ergo de illo non tristantur.

Ecce his et aliis rationibus moventur doctores, qui nullam tristitiam dicunt inesse parvulis damnatis et maius habere gaudium, quam habent hic aliqui, qui semper vellent hic manere, quae ego nolo praedicare populo, ne darem occasionem occidendi parvulos et in aborsu pariendi. Et illud occultum mihi nunc committo Deo, petens, ut me in certis suae legis viis dirigat, ut possim postea plane cognoscere, utrum in gaudio vel in tristitia perpetua debeant ipsi parvuli permanere. Posui tamen motiva ex utraque parte doctorum, quibus contrarie opinantur.