IN PRIMUM LIBRUM SENTENTIARUM

PRAEFATIO

Hic secundum ordinem tanguntur quatuor :

ex quibus secundum seriem Libri istius trahitur materia quatuor Librorum.

In primo enim notatur distinctio personarum, et processio unius ab alia,

cum dicit : Ego ex ore Altissimi prodivi.

Per ly Ego supponitur sapientia loquens ;

per ly Ore autem Pater secundum quod ipse per generationem principium Filii est ut est Verbum.

Nec os autem unde Verbum procedit, nec ipsum Verbum est sine Spiritu :

et ideo in ore et in Verbo significatur processio Spiritus sancti ab utroque.

Quod probatur

ex hoc quod dicit Damascenus in libro I de Fide orthodoxa :

Non est autem pium quippiam alienum spiritum extra Deum profusum existimare,

sicut fit in nobis compositis.

Hoc est etiam quod dicit Augustinus in libro IX de Trinitate :

Per ly Altissimi autem supponitur Pater,

qui licet non sit altior Filio vel Spiritu sancto,

eo quod una sit altitudo trium, sicut una dignitas et unus honor,

tamen per appropriationem convenit Patri esse altissimum,

eo quod ipse

ut dicit Augustinus,

eo quod ipse principium est non de principio :

Filius autem principium de principio :

Spiritus sanctus autem non est principium respecta alicuius personae,

sed respectu creaturae tantum,

et est de utroque principio, scilicet Patre et Filio.

Secundum est quod dicit : Primogenita ante omnem creaturam : 

in quo notatur materia secundi Libri,

in quo de creaturis agitur.

Et per verbum illud significatur creatura duobus modis,

scilicet secundum exitum suum per creationem a prima causa quae Deus est,

cum dicit : Primogenita, etc.,

et secundum quod est in propria natura et universitate,

cum dicit : Omnem creaturam.

Sicut enim dicit, Psal. XXXII, 9 :

Et dicit Augustinus,

id est, Verbum genuit

Erat, inquam, in Verbo

secundum quod Verbum est

id est, qui omnes in ipso vivant et vita sunt.

Erat autem creatura in hoc Verbo dupliciter,

scilicet,

sicut in medio cognoscendi secundum rationem,

et sicut in causa operativa et productiva ;

et ideo, Ioan. 1, 3 et 4, dicitur :

Lux, inquam, irradians super omnia cognita ;

sicut dicit, Psal. CIX, 3 :

id est, sanctitatis et puritatis aeternae.

Vita autem erat secundum quod est operativum Verbum.

Quod enim respectu quorumdam a Philosophis attribuitur motui caeli,

dicendo quod est immortale et sine quiete in his quae sunt,

ut vita quaedam natura existentibus omnibus.

Hoc per prius convenit Verbo respectu omnium creaturarum :

quia omnia sunt in ipso ut in causa,

et portantur ab ipso ne intereant.

Unde, Apostolus ad Hebr. I, 3 :

Haec enim duo (ut dicit Augustinus et Anselmus) significant duplicem motum effluxus creaturae a Creatore :

secundum enim quod sunt vita in ipso,

effluunt a Verbo, ut subsistant in natura propria ;

et secundum quod sunt lux,

effluendo manifestantur in intelligentia angelica.

Et quod Verbum sit principium,

patet per Augustinum in libro I super Genesim,

sic :

De secundo autem dicit idem, ibidem, libro III,

ubi sic dicit :

Sed obicitur de hoc quod dicit : Primogenita, etc.

Quia hoc videtur ponere ordinem sui ad creaturam :

et cum omnis ordo sit secundum aliquod commune ipsis ordinatis,

videtur Creator aliquid commune habere cum creatura :

quod non est verum.

SOLUTIO

Dicendum quod notatur ibi ordo causae ad causatum,

ut aeternitatis ad tempus ;

et nihil prohibet aliquid esse commune, non univoce ens in utroque, sed per prius et posterius.

Quod autem hoc sit verum

patet per Basilium in quodam sermone de Fide divinitatis,

ubi sic dicit :

habere autem naturaliter proprium est eius,

quia ex natura est Patris.

Per aliam autem partem supponitur creatura in proprio genere,

scilicet,

in se per nomen creaturae,

et in universitate per signum distributionis

secundum quod habetur, Gen. 1, 31 :

 ubi dicit Glossa

quod

Sequitur :

Per hoc autem habetur materia materia tertii Libri.

Ortus enim luminis est ortus solis iustitiae Christi Dei nostri,

quando

 in quo accipitur sacramentum incarnationis et passionis.

Lumen autem indeficiens ex se,

licet ex nobis quandoque deficiat,

est gratia virtutum, donorum et praeceptorum,

de quibus agitur in secunda parte tertii Libri.

Unde Iacob. 1, 17 :

 Hoc autem lumen fecit in caelis ad litteram,

quia

Vel, in caelis,

id est, in Sanctis.

Sequitur :

Per hoc habetur materia quarti Libri.

Nebula enim est obscura, et reliquiae pluviae, et signum serenitatis,

ut dicit Philosophus.

Et per obscuritatem significat gratiam sacramentorum elementis corporalibus obscuratam.

Reliquiae autem pluviae,

quia tempestas peccati et obnubilatio causat sacramenta,

ut habetur in libro IV,

ut homo per idem redeat, per quod recessit a Deo.

In quantum autem signum serenitatis est,

significat rem omnium sacramentorum significatam,

et non contentam quae est gloria resurgentium,

de quibus agitur in secunda parte quarti.

Haec est nebula de qua dicitur,

Eccli. XLIII, 24 :

quia

per sacramenta medetur culpae,

per gloriam resurrectionis medetur miseriae.